İran'ın Fars Haber Ajansı'nın aktardığına göre İran ordusunun uyarısını dikkate almayan ABD donanmasına ait bir gemi, 2 füzeyle hedef alındı.

İran ordusundan yapılan açıklamada, "Deniz kuvvetlerinin hızlı uyarıyıla ABD gemilerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi engellendi" denildi.

İRAN UYARIDA BULUNMUŞTU

İran ordusu, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'na girmesi halinde saldırı düzenleyeceği uyarısında bulunmuştu.

İran ordusunun Birleşik Komuta Başkanı Ali Abdollahi, Reuters'ın yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

"Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin bizim elimizde olduğunu ve gemilerin güvenli geçişinin silahlı kuvvetlerle koordine edilmesi gerektiğini defalarca söyledik. Herhangi bir yabancı silahlı kuvvetin, özellikle de saldırgan ABD ordusunun, Hürmüz Boğazı'na yaklaşma ve girme niyetinde olması halinde saldırıya uğrayacağı konusunda uyarıyoruz."

İran devlet televizyonuna göre yapılan açıklamada, “Herhangi bir yabancı silahlı gücün özellikle de ABD’nin işgalci ordusunun, Hürmüz Boğazı’na yaklaşmaya veya girmeye kalkması halinde saldırıya uğrayacağı konusunda uyarıyoruz” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün İran Silahlı Kuvvetleri’nde olduğu vurgulanarak, bölgeden geçişlerin İran’ın koordinasyonunda yapılması gerektiği belirtildi. Ayrıca bölgede bulunan gemilere, “koordinasyonsuz geçiş yaparak güvenliklerini tehlikeye atmamaları” çağrısı yapıldı.

İran tarafı, ABD’nin bölgede “deniz korsanlığı” yaptığını öne sürerken, her türlü tehdit ve saldırıya karşı sert karşılık verileceğini duyurdu.

Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla “Özgürlük Projesi”ni devreye alacağını ve bu kapsamda 15 bin askeri personelin görev yapacağını açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump da yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki krizle ilgisi olmayan “tarafsız” ülkelere ait gemilerin boğazdan güvenli şekilde geçişine yardımcı olacaklarını belirtti. Trump, bu adımın daha çok insani amaç taşıdığını ifade etti.

Washington Hilton Oteli’nde 25 Nisan akşamı düzenlenen ve ABD Başkanı Donald Trump’ın da katıldığı etkinlik sırasında, güvenlik kontrol noktası yakınlarında silah sesleri duyuldu. Olayın ardından Başkan Trump, First Lady Melania Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve kabine üyeleri ABD Gizli Servisi tarafından hızla güvenli bölgeye tahliye edildi.

Yetkililer, saldırganın ana balo salonuna ulaşamadan güvenlik noktasında etkisiz hale getirildiğini ve gözaltına alındığını açıkladı. Şüphelinin üzerinde pompalı tüfek, tabanca ve çok sayıda bıçak bulunduğu bildirildi.

Olayda bir güvenlik görevlisinin kurşun geçirmez yeleğine isabet eden mermi nedeniyle yaralandığı, ancak hayati tehlikesinin bulunmadığı belirtildi. Başka yaralanan olmadığı ifade edildi.

Silah seslerinin ardından yaklaşık 2 bin 600 davetlinin bulunduğu salonda kısa süreli panik yaşandı. Katılımcıların bir kısmı masaların altına sığınırken, güvenlik güçleri salonu kısa sürede kontrol altına aldı.

ABD Başkanı Trump, olay sonrası yaptığı açıklamada tüm üst düzey yetkililerin durumunun iyi olduğunu belirterek güvenlik güçlerinin “hızlı ve etkili” müdahalesini övdü. Trump ayrıca etkinliğin ileri bir tarihte yeniden düzenleneceğini duyurdu.

Trump, "Oldukça hareketli bir akşamdı. Gizli servis ve kolluk kuvvetleri harika bir iş çıkardı. Hızlı ve cesurca hareket ettiler. Silahlı saldırgan yakalandı" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, saldırının İran savaşıyla bağlantılı olup olmadığı sorusuna "Sanmıyorum" yanıtını verdi

Yetkililer, saldırganın tek başına hareket ettiğini ve olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü bildirdi.

ABD’de her yıl düzenlenen ve siyaset, medya ve iş dünyasından çok sayıda ismi bir araya getiren Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yemeği, bu yıl Trump’ın başkan olarak ilk kez katılması nedeniyle ayrıca dikkat çekiyordu.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, çarşamba akşamı yaptığı açıklamada Phelan’ın görevinden “derhal” ayrılacağını duyurdu. ABD basını, söz konusu gelişmeyi “sürpriz” olarak değerlendirdi. Kararın, ABD Donanması’nın İran limanlarını abluka altına aldığı bir dönemde gelmesi dikkat çekti.

CNN’ye konuşan iki kaynak, Hegseth’in daha önce eski Başkan Donald Trump ile görüştüğünü ve Phelan’a istifa etmesi gerektiğinin iletildiğini, aksi durumda görevden alınacağının bildirildiğini aktardı. Üst düzey bir yönetim yetkilisi ise “Başkan Trump ve Bakan Hegseth, Donanma’da yeni bir liderliğe ihtiyaç olduğu konusunda anlaştı” ifadelerini kullandı.

Pentagon Sözcüsü Parnell, X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, Müsteşar Hung Cao’nun Donanma Bakanı Vekili olarak görev yapacağını açıkladı.

CNN’in haberine göre, Phelan ile Hegseth arasında aylardır süren bir gerilim bulunuyordu. Hegseth’in, Phelan’ın gemi inşa reformlarını uygulamada yavaş kaldığını düşündüğü ve ayrıca Trump ile doğrudan iletişim kurmasından rahatsız olduğu ifade edildi. Bu durumun, Savunma Bakanı tarafından “yetki aşımı” olarak değerlendirildiği öne sürüldü.

Haberde ayrıca Savunma Bakan Yardımcısı Steve Feinberg’in de donanma alımları ve gemi inşa süreçlerinde daha fazla yetki talep ettiği, bu durumun kurum içi anlaşmazlıkları artırdığı belirtildi. Beyaz Saray’daki üst düzey bir yetkiliye göre, sorunlar çarşamba günü Trump ile Hegseth arasında gemi inşası gündemiyle yapılan toplantıda zirveye ulaştı.

Yetkili, toplantının ardından Hegseth’in Phelan’a istifa etmesi gerektiğini belirten bir mesaj gönderdiğini, aksi halde görevden alınacağının iletildiğini kaydetti.

Öte yandan, İran ile gerilimin sürdüğü süreçte ABD ordusunda başka görevden almaların da yaşandığına dikkat çekildi. Kara Kuvvetleri Komutanı Randy George, General David Hodne ve Tümgeneral William Green Jr’ın da görevden alındığı, Hegseth’in Kara Kuvvetleri Sekreteri Daniel Driscoll ile de anlaşmazlık yaşadığı ifade edildi.

JOHN PHELAN KİMDİR?

Phelan, daha önce askerlik yapmamış bir iş insanıydı. Kendisi ve eşi, 2025 yılında Donanma Sekreteri olarak görev onayı almadan önce Trump’ın seçim kampanyası için milyonlarca dolarlık bağış toplamıştı. Trump o dönemde, “John, Donanma personelimiz için muazzam bir güç olacak ve ‘Önce Amerika’ vizyonumu ilerletmede sarsılmaz bir lider olacaktır. O, ABD Donanması’nın işlerini her şeyin üstünde tutacak” demişti.

CNN daha önce, Phelan’ın adının, 2006 yılında hüküm giymiş cinsel suçlu Jeffrey Epstein’ın uçağıyla seyahat ettiğini gösteren bir uçuş yolcu listesinde yer aldığını bildirmişti. Listeye göre Phelan, Epstein; birkaç başka finansçı; ve Fransız mankenlik ajansı sahibi Jean-Luc Brunel olduğu düşünülen bir yolcuyla birlikte uçmuştu.

Hegseth, Pentagon'un başına geçtiğinden bu yana çeşitli hizmet kollarından çok sayıda üst düzey askeri subayı görevden aldı.

Tasnim Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin doğrudan İran güçlerinin kontrolüne geçtiğini ve daha önce oluşturulan ticari geçiş koridorlarının geçici olarak kapatıldığını ileri sürdü.

Haberde, Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni birbirine bağlayan ve küresel enerji sevkıyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda “özel operasyonel durum” uygulandığı öne sürüldü.

Tasnim’e göre, ABD ve İsrail’in son saldırılarının ardından ilk aşamada ticari gemiler için yaklaşık 3 kilometre genişliğinde kontrollü geçiş koridorları oluşturuldu.

Bu güzergâhların İran deniz kuvvetleriyle tam koordinasyon halinde kullanıldığı belirtilirken, ABD’nin ateşkesi ihlal ettiği iddiası sonrası söz konusu hatların da süresiz kapatıldığı savunuldu.

İRAN GÜÇLERİ DEVRİYEDE

Haberde, İran devriye botlarının boğazda sürekli görev yaptığı, yaklaşan gemilere anlık güvenlik uyarıları gönderildiği ve izinsiz yaklaşan unsurlara “anında karşılık verileceği” mesajı verildiği aktarıldı.

İranlı kaynaklar, boğazdaki deniz trafiğinin yüzey unsurları, füze sistemleri ve insansız hava araçlarıyla eş zamanlı denetlendiğini ileri sürdü.

Tasnim, son günlerde bölgeye yaklaşmaya çalışan bazı ABD mayın tarama gemilerinin resmi uyarılar sonrası rota değiştirerek Hint Okyanusu yönüne çekildiğini de iddia etti.

Haberde, Hürmüz Boğazı güvenliğinin İran’ın rolü olmadan sağlanamayacağı vurgulanırken, İran Meclis Başkanı Kalibaf’ın daha önce yaptığı “Boğazın kontrolü İran’ın elindedir” açıklamasına da yer verildi.

EKONOMİK VE SOSYAL ETKİ BEKLENİYOR

Yerel yetkililer, kapının yeniden açılmasının hem istihdam yaratacağını hem de sınır ticaretini canlandıracağını belirtti. Ninova Vali Yardımcısı Gezvan Dawidî, açılış törenine Sınır Kapıları Genel Müdürü ve Ninova Valisi’nin de katılacağını açıkladı.

Rabia Nahiyesi Müdürü Fevaz Meşhan ise sınır kapısının “ülke için önemli bir ekonomik dönüm noktası” olacağını vurgulayarak, Irak’ın Suriye ve Türkiye ile bağlantısında stratejik rol oynayacağını ifade etti.

SURİYE TARAFI DA HAZIR

Suriye cephesinde de hazırlıkların tamamlandığı bildirildi. Suriye Gümrük ve Sınır Kapıları Genel İdaresi Basın Sorumlusu Muşir Remah, kapının 20 Nisan’da resmi olarak açılacağını ve teknik ile güvenlik hazırlıklarının tamamlandığını söyledi.

2014’TEN BU YANA KAPALIYDI

Musul’a yaklaşık 120 kilometre uzaklıkta bulunan sınır kapısı, 2014 yılında IŞİD’in bölgeyi ele geçirmesi sonrası ticaret ve yolcu geçişine kapatılmıştı. Kapı, farklı dönemlerde çeşitli güçlerin kontrolünde bulunurken, son olarak Suriye tarafında kontrolün Suriye ordusuna geçtiği belirtiliyor.

Rabia (Suriye tarafında Til Koçer/Yarubiye olarak biliniyor) Sınır Kapısı’nın yeniden açılmasıyla birlikte bölgesel ticaretin ve sosyal ilişkilerin yeniden canlanması bekleniyor.

Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda İran’a yönelik “yumuşak tavrının” sona erdiğini belirten Trump, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelere de sert tepki gösterdi.

“ATEŞKES İHLAL EDİLDİ”

Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere ateş açmasını “ateşkesin tam bir ihlali” olarak nitelendirdi. Hedef alınan gemilerin büyük bölümünün İngiltere ve Fransa’ya ait olduğunu belirtti.

“İRAN KENDİ EKONOMİSİNE ZARAR VERİYOR”

İran’ın boğazı kapatma tehdidine de değinen Trump, ABD’nin uyguladığı ablukaların zaten geçişleri sınırladığını savundu. Trump, “Yolu kapatarak günde 500 milyon dolar zarar eden onlar. ABD zarar görmüyor, aksine gemiler Teksas, Louisiana ve Alaska limanlarına yöneliyor” ifadelerini kullandı.

SERT TEHDİT: “ALTYAPIYI YOK EDERİZ”

İran’a sundukları anlaşmanın “adil ve makul” olduğunu öne süren Trump, anlaşmanın kabul edilmemesi halinde sert adımlar atılacağını belirtti. Trump, “Anlaşma olmazsa İran’daki elektrik santralleri ve köprüler hedef alınabilir” diyerek dikkat çeken bir uyarıda bulundu.

“47 YILLIK HESAP KAPANACAK”

Trump, İran’ın politikalarına son verilmesi gerektiğini savunarak, önceki ABD yönetimlerinin başaramadığını gerçekleştirebileceğini ifade etti.

11 Nisan’da yine İslamabad’da yapılan ilk tur görüşmelerde iki haftalık ateşkesin kalıcı hale getirilmesi hedeflenmiş, ancak taraflar arasında uzlaşma sağlanamamıştı.

Arakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Lübnan’daki ateşkese paralel olarak İran Limanlar ve Denizcilik Teşkilatı’nın belirlediği koordineli rota üzerinden ticari gemilerin geçişine izin verildiğini belirtti.

TRUMP’TAN TEŞEKKÜR MESAJI

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kararının ardından yaptığı açıklamada, “İran az önce Boğaz’ın tamamen açık ve geçişe hazır olduğunu duyurdu. Teşekkür ederiz!” ifadelerini kullandı.

YAKLAŞIK 1,5 AYDIR KAPALIYDI

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlattığı saldırılar nedeniyle Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı yaklaşık bir buçuk aydır fiilen kapalı tutuyordu.

Öte yandan, ABD Başkanı Trump, İsrail ile Lübnan arasında 10 günlük ateşkes sağlandığını duyurmuş, ateşkes Türkiye saatiyle 00.00 itibarıyla yürürlüğe girmişti.

Alınan kararın, küresel enerji piyasaları ve deniz ticareti açısından önemli etkiler yaratması bekleniyor.

Görüşmenin “çok verimli” geçtiği ifade edilen açıklamada, ABD’nin her iki tarafı da tebrik ettiği ve bugünkü temasın ileriye dönük müzakereler için güçlü bir zemin oluşturduğu vurgulandı. Ayrıca tarafların, karşılıklı olarak kararlaştırılacak zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlamayı kabul ettiği kaydedildi.

LÜBNAN’DAN “TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ” VURGUSU

Açıklamada, Lübnan tarafının İsrail’in devam eden saldırılarına atıfla, 2024 Kasım ayında yapılan çatışmaların durdurulması duyurusunun tam olarak uygulanmasının acil bir ihtiyaç olduğunu yeniden teyit ettiği aktarıldı. Lübnan’ın, toprak bütünlüğü ve tam devlet egemenliği ilkelerine vurgu yaptığı ifade edildi.

ABD VE İSRAİL’DEN HİZBULLAH MESAJI

ABD ile İsrail’in Hizbullah konusundaki beklentilerinin açık şekilde ortaya konduğu belirtilen açıklamada, ABD’nin görüşmelerin 2024 anlaşmasının kapsamını aşarak daha geniş çaplı bir barış anlaşmasına evrilebileceğini umduğu kaydedildi. ABD ayrıca, Hizbullah’ın saldırılarına karşı İsrail’in kendini savunma hakkına destek verdiğini belirtti.

İsrail’in görüşmedeki yaklaşımına ilişkin olarak ise Lübnan’daki devlet dışı silahlı grupların silahsızlandırılması ve terör altyapısının ortadan kaldırılmasına yönelik destek ifade edildiği, bu kapsamda Lübnan hükümetiyle iş birliği kararlılığının dile getirildiği aktarıldı.

YENİ SÜREÇ ABD ARABULUCULUĞUNDA DEVAM EDECEK

Açıklamada, bundan sonraki görüşmelerin de ABD arabuluculuğunda sürdürülmesinin planlandığı belirtilirken, Lübnan’ın yeniden inşasına yönelik olası yardımların da gündeme alınacağı bildirildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirilen görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Bakanlık Danışmanı Michael Needham, ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter ve Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh-Moawad katıldı.

Görüşme öncesinde açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Rubio, iki ülke arasındaki sorunların kısa sürede çözülemeyeceğini ancak sürecin önemli olduğunu belirterek, “Bu, tarihi bir fırsat. Bizi bu noktaya ve buradaki fırsata getiren on yıllara dayanan tarih dersleri var.” ifadelerini kullandı.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD merkezli X sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, İran limanlarına kapsamlı bir abluka uygulandığını belirtti. Cooper, İran ekonomisinin yaklaşık yüzde 90’ının deniz yoluyla yürütülen uluslararası ticarete bağlı olduğunu vurguladı.

Cooper, "Ablukanın uygulanmasından bu yana geçen 36 saatten kısa bir sürede, ABD kuvvetleri deniz yoluyla İran'a giren ve İran'dan çıkan ekonomik ticareti tamamen durdurmuştur" ifadelerini kullandı.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN SÜREÇ BAŞLATILDI

ABD Başkanı Donald Trump ise Pakistan’da yürütülen müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

Öte yandan CENTCOM, dün yaptığı bilgilendirmede İran limanlarına yönelik ablukaya 10 binden fazla askerin yanı sıra çok sayıda savaş gemisi ve savaş uçağının katıldığını açıklamıştı.

Çatışmalar nedeniyle Lübnan’da yaklaşık 1,2 milyon kişi, İsrail’in kuzeyinde ise on binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan süreçte, Mart ayı boyunca Lübnan’a da saldırılar düzenlendi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların Hizbullah hedeflerine yönelik olduğunu belirtse de, çok sayıda sivilin hayatını kaybettiği bildirildi.

Çatışmaların başından bu yana Lübnan’da 2 bin 55 kişinin hayatını kaybettiği, İsrail’de ise 2 sivil ve 12 askerin öldüğü açıklandı. İran ise ABD ile varılan ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını savunarak, İsrail’in saldırılarının ateşkes ihlali olduğunu öne sürdü.

Bu gelişmelerin ardından ABD’nin arabuluculuğunda İsrailli ve Lübnanlı yetkililerin 14 Nisan’da Washington’da bir araya geleceği duyuruldu.

Reuters’a göre iki ülke arasında 1993’ten bu yana bu düzeyde bir görüşme yapılmadı.

İsrail ve Lübnan arasında diplomatik ilişki bulunmadığı için görüşmelere tarafların Washington büyükelçileri katılıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmelerin Türkiye saatiyle 18.00’de başladığı bildirildi.

Görüşme öncesinde aralarında İngiltere, Fransa, İspanya ve Yunanistan’ın da bulunduğu 17 ülke, taraflara çağrıda bulunarak müzakerelerin kalıcı barış için fırsat olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ortak açıklamada Lübnan halkı ve yetkilileriyle dayanışma mesajı verildi.

Lübnan Cumhurbaşkanlığı, görüşmelerde öncelikle ateşkes koşullarının ele alınacağını, uzlaşma sağlanması halinde kalıcı ateşkesin de gündeme geleceğini açıkladı.

Öte yandan Hizbullah, müzakerelere karşı çıktığını ve sonuçlarını tanımayacağını duyurdu. Örgüt, binlerce destekçisiyle Beyrut’ta protesto düzenledi.

BBC Ortadoğu Muhabiri Hugo Bachega ise Lübnanlı yetkililerin müzakere gücünün sınırlı olduğuna dikkat çekerek, “Lübnan barış istiyor ancak Hizbullah’ın ikna edilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

İsrail’in Washington Büyükelçiliği ise Hizbullah ile herhangi bir görüşme yapılmasını reddettiklerini açıkladı.

İran devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada, Basra Körfezi’nde geçiş bekleyen gemilere yönelik önemli uyarılar yer aldı. Denizcilik emniyetinin sağlanması amacıyla, ikinci bir duyuruya kadar belirlenen alternatif güzergâhların kullanılması gerektiği bildirildi.

Duyuruda, Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış rotaları da detaylı şekilde tarif edildi. Buna göre giriş rotası, Umman Denizi’nden kuzeye doğru ilerleyerek Larek Adası civarından geçiş ve ardından Basra Körfezi yönünde devam edilmesi olarak belirlendi. Çıkış rotasının ise Basra Körfezi’nden başlayarak Larek Adası’nın güneyinden geçiş ve ardından Umman Denizi’ne yönelme şeklinde uygulanacağı ifade edildi.

Öte yandan, İran’a yakınlığıyla bilinen kaynaklarda, ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkes sonrasında açılması beklenen Hürmüz Boğazı’nın, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları nedeniyle yeniden kapatıldığı öne sürüldü. Tesnim Haber Ajansı ise ateşkes sürecinde dahi İran Silahlı Kuvvetlerinin izni olmadan boğazdan geçişlerin mümkün olmayacağını ve bölgede çok sayıda geminin beklediğini duyurdu.

Daha önce Reuters tarafından ulaşılan ve denizcilere iletilen bir bilgilendirme notunda, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı’nın doğusunda yer alan Umman Denizi ve Arap Denizi’nde “deniz ablukası” uygulayacağı belirtilmişti.

Washington yönetimi tarafından yapılan son açıklamada ise bu kontrolün yalnızca İran’a ait gemilerle sınırlı olmayacağı, bayrağı ne olursa olsun bölgedeki tüm gemi hareketlerini kapsayacağı vurgulandı.

Uzmanlara göre bu gelişme, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz hattında yeni bir gerilim dalgası yaratabilir ve enerji fiyatları üzerinde doğrudan etkili olabilir.

TÜM GEMİLER DENETİM ALTINDA

ABD’ye göre, abluka kapsamında izin almadan bölgeye giren ya da bölgeden çıkan tüm gemiler durdurulabilecek, rotaları değiştirilebilecek ve gerektiğinde alıkonulabilecek. Ancak insani yardım sevkiyatlarının (gıda, tıbbi malzeme ve temel ihtiyaç ürünleri dahil) denetimden geçmesi şartıyla devam etmesine izin verileceği belirtildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm gemileri kapsayacağını duyurdu. Bu kapsamda Basra Körfezi ve Umman Denizi’ndeki tüm İran limanları uygulamaya dahil edilecek.

CENTCOM ayrıca, İran dışındaki limanlara giden veya bu limanlardan çıkan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine müdahale edilmeyeceğini vurguladı. ABD, ticari denizcilere abluka öncesinde resmi bildirimler aracılığıyla detaylı bilgilendirme yapıldığını da açıkladı.

TAHRAN’DAN SERT TEPKİ

İran Silahlı Kuvvetleri ise ABD’nin deniz ablukasını 'gayrimeşru' ve 'korsanlık' olarak nitelendirdi. Tahran yönetimi, İran limanlarının hedef alınması halinde Körfez’deki diğer limanların da güvende olmayacağı uyarısında bulundu.

Öte yandan Axios’a göre ABD Başkanı Donald Trump, deniz ablukasının İran’ın tutumunu değiştirmemesi halinde askeri saldırıların yeniden başlatılmasını değerlendiriyor. Trump, daha önce yaptığı açıklamada, İran’ın petrol satışını engellemek amacıyla bu adımı attıklarını ve aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını hedeflediklerini ifade etmişti.

TARİHİ TEMAS, SONUÇSUZ KALDI

Söz konusu görüşmeler, 1979 İran İslam Devrimi’nden bu yana iki ülke arasında gerçekleşen en üst düzey yüz yüze temas olarak kayıtlara geçti. Ancak beklentilerin aksine, masadan herhangi bir uzlaşı çıkmadı.

ABD: “İRAN ŞARTLARI KABUL ETMEDİ”

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada İran’ın Washington yönetiminin sunduğu şartları kabul etmediğini belirtti.

Vance’e göre sürecin tıkanmasının temel nedeni, İran’ın nükleer silah üretmeyeceğine dair kesin bir taahhüt vermemesi oldu. ABD tarafı, görüşmelerde “nihai ve en iyi tekliflerini” sunduklarını ifade etti.

ATEŞKES SONRASI BELİRSİZLİK

Taraflar arasında devam eden 2 haftalık geçici ateşkesin ardından sürecin nasıl ilerleyeceği ise belirsizliğini koruyor. Diplomatik kaynaklar, önümüzdeki günlerde yeni temasların olup olmayacağının henüz netleşmediğini belirtiyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerin güvensizlik atmosferinde gerçekleştiğini vurguladı. Bekayi, açıklamasında, "Birçok noktada uzlaşıya vardık ancak iki önemli meselede görüş ayrılıkları yaşandı ve bu durum da bir anlaşma ile sonuçlanmadı. Görüşmeler güvensizlik atmosferinde gerçekleştirildi, sadece tek bir oturumda anlaşmaya varılmasını beklemememiz doğal bir durum. İran'ın Pakistan ve bölgedeki diğer dostlarımız arasındaki temasları ve istişareleri devam edecek" dedi.

İran medyasında, ortak bir anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğu belirtildi. İran devlet televizyonu, ABD-İran müzakerelerinde özellikle Hürmüz Boğazı meselesi ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi konularda anlaşma sağlanamadığı belirtildi. İran heyetinin, çeşitli girişimlerle ABD tarafını ortak bir çerçeveye yönlendirmeye çalıştığı ancak ABD tarafının aşırı taleplerinin ortak bir çerçeve ve anlaşmanın oluşmasını engellediği kaydedildi.

PAKİSTAN'DAN "ÇABALAR SÜRMELİ" ÇAĞRISI

Pakistan, ABD ve İran'ı ateşkes taahhütlerine uymaya ve kalıcı bir barışa ulaşmak için çabalara devam etmeye çağırdı.

Müzakerelere dahil edilmeyen İsrail, Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine yönelik hava saldırılarını sürdürürken, İsrail Başbakan Netanyahu savaşın henüz bitmediği mesajını verdi.

ABD Başkanı Donald Trump ise bir anlaşmaya varılmasının kendisi için önem taşımadığını ve İran'ı askeri olarak mağlup ettiklerini savundu.

"MÜZAKERELERDE 'ŞİDDETLİ GERGİNLİK' İDDİALARI GERÇEĞİ YANSITMIYOR"

Öte yandan Fars Haber Ajansı, İslamabad'daki müzakerelere ilişkin haberinde, Batı medyasındaki heyetler arasındaki görüşmelerde "şiddetli gerginlik" meydana geldiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtti

Müzakere protokolüne göre, İslamabad'daki görüşmelerin yapıldığı otelde hiçbir medya kuruluşunun bulunmadığı, yalnızca müzakere heyetleri ve Pakistanlı yetkililerin yer aldığı, bu nedenle hiçbir basın mensubunun görüşme sürecini içeriden gözlemleme erişiminin bulunmadığı belirtildi.

Bu yüzden "şiddetli gerginlik", "üyelerin el sıkışması" veya "Tahran’dan yeni bir ismin katılması" gibi yayılan haberlerin doğruyu yansıtmadığı kaydedildi.

İsrail Başbakanlık Ofisi’nin X hesabından yapılan açıklamada Netanyahu, “Lübnan'ın İsrail ile doğrudan müzakereler başlatılmasına yönelik tekrarlanan talepleri ışığında, dün yapılan hükümet toplantısında Lübnan ile mümkün olan en kısa sürede doğrudan müzakereler başlatılması talimatını verdim” ifadelerini kullandı.

MÜZAKERELERDE ANA BAŞLIKLAR

Açıklamada, görüşmelerin Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve İsrail ile Lübnan arasında barışçıl ilişkilerin kurulmasına odaklanacağı belirtildi. Ayrıca İsrail’in, Lübnan Başbakanı’nın Beyrut’un askerden arındırılması yönündeki çağrısını olumlu karşıladığı ifade edildi.

AVN: “TEK ÇÖZÜM ATEŞKES VE MÜZAKERE”

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ise kısa süre önce yaptığı açıklamada, İsrail ile Lübnan arasında ateşkes sağlanmasının tek çözüm olduğunu belirterek, bunun ardından doğrudan müzakerelerin başlatılması gerektiğini söylemişti.

Avn ayrıca, ülkesinin güvenlik güçlerinin zor koşullara rağmen görevlerini yerine getirdiğini vurgulamıştı.

CENTCOM’un sosyal medya hesabından paylaşılan görüntülü mesajda, Komutan Amiral Brad Cooper, saldırılardaki son duruma ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Cooper, İran’a yönelik operasyonlara 50 binden fazla ABD vatandaşının katıldığını belirterek, saldırılarda temel stratejik hedeflere ulaşıldığını ifade etti.

13 BİNDEN FAZLA HEDEF VURULDU

Cooper, İran’daki askeri hedeflere 13 binden fazla saldırı düzenlendiğini, ardından ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkes kapsamında operasyonların askıya alındığını bildirdi.

ABD kuvvetlerinin bölgedeki varlığını sürdürdüğünü vurgulayan Cooper, “İhtiyaç duyulduğunda harekete geçmeye hazırız” dedi.

Saldırılar sırasında 13 ABD askerinin hayatını kaybettiği de açıklandı.

ABD-İRAN ARASINDA GEÇİCİ ATEŞKES

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından, İran’ın misillemeleriyle bölgedeki gerilim tırmanmıştı.

Sürecin savaşa dönüşmesinin ardından ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan’da yaptığı açıklamada ateşkesi kabul ettiklerini duyurdu. Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkes üzerinde uzlaşıldığını ve İran’dan gelen tekliflerin müzakere için temel oluşturduğunu ifade etti.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de yaptığı açıklamada, savaş hedeflerine ulaşıldığını belirterek nihai müzakerelerin İslamabad’da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

TÜRKİYE, PAKİSTAN VE MISIR DEVREDE

Süreçte Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın da diplomatik temaslarda rol aldığı, taraflar arasında mesaj alışverişinin sürmesi ve sürecin sonuçlanması için yoğun çaba yürütüldüğü belirtildi.

İran’da düşen F-15 pilotunun durumuna değinen Hegseth, pilotun iletişime geçtiğini belirterek, bu kişinin uçağın 3 Nisan Cuma günü vurulmasının ardından “cumartesi günü saklandığını ve pazar günü de kurtarıldığını” öne sürdü.

Hegseth, İran’a yönelik saldırılara ilişkin ise, “Bugün en yoğun hava saldırılarının yapılacağı gün olacak. Yarın da bugünkünden yoğun olacak” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00'de (TSİ 8 Nisan Çarşamba 03.00)” ifadesine yer vermişti.

Bu gelişmeyle birlikte müzakerelerin söz konusu başlıkta tıkandığı, ancak taraflar arasındaki temasların devam etmesinin beklendiği bildirildi.

TRUMP’TAN SERT UYARI

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada İran’ın salı akşamına kadar Hürmüz Boğazı’nı tamamen yeniden açmayı kabul etmemesi halinde İran’daki elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınabileceğini ifade etmişti.

İKİ AŞAMALI PLAN

Reuters’a göre Pakistan tarafından hazırlanan ve taraflarla paylaşılan plan, iki aşamalı bir yol haritası içeriyor. Buna göre ilk aşamada acil ateşkesin sağlanması, ardından daha kapsamlı bir anlaşmaya geçilmesi öngörülüyor.

YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Plan kapsamında Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir’in, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile gece boyunca temas halinde olduğu belirtildi.

“İSLAMABAD ANLAŞMASI” DETAYI

Geçici olarak “İslamabad Anlaşması” olarak adlandırılan plan çerçevesinde, ateşkesin derhal yürürlüğe girmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması hedefleniyor. Daha kapsamlı bir anlaşma için ise 15-20 günlük bir sürecin öngörüldüğü, nihai görüşmelerin İslamabad’da yapılmasının planlandığı ifade ediliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik acil adımı reddetmesi, müzakerelerin seyrini etkileyebilecek kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Taraflar arasındaki görüşmelerin önümüzdeki günlerde nasıl şekilleneceği ise yakından izleniyor.

İranlı üst düzey bir yetkili, “Teklifi inceliyoruz ancak herhangi bir son tarih baskısını kabul etmeyiz. ABD’nin henüz ateşkese hazır olduğunu düşünmüyoruz” ifadelerini kullanarak Washington’a mesafeli bir tutum sergiledi.

SÜRE UZATILDI, GERİLİM SÜRÜYOR

Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a tanıdığı süreyi uzatmasının ardından geldi. Daha önce açıklanan 10 günlük sürenin dolmasına kısa süre kala süre 20 saat daha uzatıldı. Trump, İran ile yoğun müzakereler yürütüldüğünü belirtirken, anlaşma sağlanamaması halinde sert adımlar atılabileceğini ifade etti.

ÇOK TARAFLI DİPLOMASİ DİKKAT ÇEKİYOR

Müzakereler yalnızca ABD ve İran arasında değil, arabulucu ülkeler üzerinden de sürdürülüyor. Türkiye’nin yanı sıra Pakistan ve Mısır’ın da süreçte aktif rol aldığı, taraflar arasında çok kanallı bir diplomasi trafiğinin yürütüldüğü belirtiliyor.

İKİ AŞAMALI PLAN MASADA

Diplomatik kaynaklara göre görüşmelerde iki aşamalı bir ateşkes planı öne çıkıyor. İlk aşamada 45 günlük geçici ateşkesle kalıcı barışın zemininin oluşturulması, ikinci aşamada ise savaşın tamamen sona erdirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmanın yapılması hedefleniyor.

KRİTİK BAŞLIKLAR: HÜRMÜZ BOĞAZI VE NÜKLEER PROGRAM

Müzakerelerin en zorlu başlıkları arasında Hürmüz Boğazı’nın durumu ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları yer alıyor. Bu konuların ancak nihai anlaşmanın parçası olabileceği ve İran’ın bu alanlarda geçici ateşkes karşılığında geri adım atmaya sıcak bakmadığı ifade ediliyor.

İran’ın son tarih baskısını reddeden yaklaşımı, müzakerelerin kısa vadede sonuçlanmasının zor olabileceğine işaret ederken, önümüzdeki günlerde diplomatik temasların daha da yoğunlaşması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan Fox News’e telefonla yaptığı açıklamada, İran’daki muhalif gruplara Kürtler aracılığıyla silah gönderildiğini ve bu silahların hâlâ ellerinde olduğunu düşündüğünü ifade etti.

Trump’ın bu açıklaması sonrası İran’daki Kürt siyasi partilerinden karşı açıklamalar geldi.

İDDİALAR REDDEDİLDİ

Kürt siyasi temsilciler, söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek Trump’ın açıklamalarını yalanladı.

Açıklamalarda, bu tür iddiaların bölgedeki hassas dengeler açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

İran Kürdistanı Devrimci Emekçiler Topluluğu (Komele) Siyasi Büro Üyesi Kako Alyar, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, "Bize ne bir silah ulaştı ne de bu konuda kimseyle görüştük" dedi. Komele Erbil İlişkiler Sorumlusu Emced Hüseyin Penahi de "Hiçbir ülkeden veya yerden tek bir mermi dahi almadık. Böyle bir işten haberimiz de yok, elimizdekiler kendi imkanlarımızdır" diye konuştu.

İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDK-İ) İlişkiler Sorumlusu Muhammed Nazif Kadiri de "Söylenenler asılsızdır, biz hiçbir silah almadık. Elimizdeki silahlar 47 yıl öncesine ait olup İslam Cumhuriyeti ile savaş meydanındaki kazanımlarımızdır, bazılarını da piyasadan satın aldık" açıklamasını yaptı.

Kürdistan Özgürlük Partisine (PAK) bağlı Kürdistan Milli Ordusu Genel Komutanlık Üyesi Hamno Nakşibendi de "Ordumuz ne ABD'den ne de başka bir ülkeden hiçbir şekilde silah almamıştır, buna bir mermi dahi dahildir. Silahlarımız 20-30 yıl önceki gerilla savaşı döneminden ve IŞİD ile savaş döneminden kalmadır" ifadelerini kullandı.