TBMM Adalet Komisyonu üyeleri, İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun ile İYİ Parti TBMM Grup Başkanvekili ve Antalya Milletvekili Uğur Poyraz imzasını taşıyan "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi"ne ilişkin muhalefet şerhi komisyon raporuna eklendi.
İYİ Parti, muhalefet şerhinin yalnızca teklifin belirli maddelerine değil; "adına, hazırlanış yöntemine, dayandığı siyasi kabullere, genel gerekçesine ve bütün maddelerine" yönelik olduğunu belirtti.
Şerhte, örgütün silahsızlandırılmasının devletin görevi olduğu vurgulanırken, "Terör örgütünün silah bırakması ile geçmişte işlenen terör suçlarının cezasız bırakılması birbirinden tamamen farklı meselelerdir" değerlendirmesi yapıldı.
"TEKLİF AF NİTELİĞİNDE"
Muhalefet şerhinde, teklifin belirli sürelerin sonunda soruşturma ve kovuşturmaların ortadan kalkmasına, kesinleşmiş cezaların infaz edilmeden infaz edilmiş sayılmasına ve mahkûmiyetlerden doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasına imkân tanıdığı ifade edildi.
İYİ Parti, bu düzenlemelerin Anayasa'nın 87'nci maddesinde özel af için öngörülen nitelikli çoğunluk şartının "erteleme" yöntemiyle aşılmasına yol açacağını savundu.
Şerhte, özellikle teklifin 6'ncı maddesinin kesinleşmiş mahkûmiyetlerin infazını 5 veya 10 yıl ertelediği ve sürenin sonunda cezanın infaz edilmiş sayılmasını öngördüğü belirtilerek, düzenlemenin sonuçları itibarıyla "koşullu özel af" niteliğinde olduğu ileri sürüldü.
KURULUN YAPISINA ELEŞTİRİ
İYİ Parti, teklifin 7'nci maddesiyle Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında oluşturulacak kurulun ceza adaleti ve temel haklar üzerinde belirleyici yetkilere sahip olacağını savundu.
Şerhte, kurulun Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nden oluşacağı hatırlatılarak yapının tamamen yürütme organı temsilcilerinden oluştuğu ifade edildi.
Ayrıca teklifin, geçmiş suçlara ilişkin soruşturmaları yürütme ağırlıklı kurulun iznine bağladığı, kanun yolu mercilerine zorunlu bozma sonucu dayattığı, örgüt nezdinde görevlendirmeyi kanunlaştırdığı ve süreçte görev yapan kişilere geniş sorumsuzluk tanıdığı öne sürüldü.
İYİ Parti, bu düzenlemelerin birlikte değerlendirildiğinde yalnızca bir infaz düzenlemesi değil, "yürütmenin belirleyici olduğu istisnai bir ceza adaleti rejimi" oluşturduğunu savundu.
"ŞEHİT YAKINLARI VE GAZİLER SÜREÇ DIŞINDA BIRAKILDI"
Muhalefet şerhinde, düzenlemenin en ağır siyasi ve vicdani sorunlarından birinin mağdur ile fail arasındaki dengenin tersine çevrilmesi olduğu ifade edildi.
Şerhte, fail açısından başvuru ve ceza kolaylığı mekanizmaları oluşturulurken; şehit yakınları, gaziler ve terör mağdurları için bilgi alma, itiraz, tazmin, hakikat ya da yeni sosyal hak mekanizmalarının öngörülmediği belirtildi.
Ayrıca şehit aileleri ve gazileri temsil eden kuruluşlar, “terör mağdurları”, akademisyenler ve güvenlik alanında uzman isimlerin komisyon çalışmalarına davet edilmediği ifade edilerek bunun yasama sürecinin "vicdani dengesini" bozduğu savunuldu.
"TERÖRÜN KASASI KONUŞULMUYOR" ELEŞTİRİSİ
İYİ Parti, teklifin PKK'nın kontrolündeki mal varlıklarının akıbetine ilişkin herhangi bir düzenleme içermediğini de eleştirdi.
Şerhte, örgütün ekonomik gücünün nasıl tasfiye edileceği, devlet denetimine hangi yöntemle alınacağı ve mağdurların zararlarının karşılanmasında kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin belirsizlik bulunduğu ifade edildi.
KOMİSYON ÇALIŞMALARINA USUL ELEŞTİRİSİ
Muhalefet şerhinde, teklifin Adalet Komisyonu'ndaki görüşülme biçimi de eleştirildi.
İYİ Parti, yaklaşık 17 saat süren komisyon görüşmelerinin ardından muhalefet şerhlerinin hazırlanması için yalnızca iki saat süre verildiğini belirterek bunun teklifin kapsamı ve önemiyle bağdaşmadığını savundu.
Şerhte ayrıca yeterli büyüklükte salon tahsis edilmemesi, milletvekillerinin toplantıya girişte bekletilmesi, görüşmelerin canlı yayınlanmaması, uzman ve mağdur temsilcilerinin sürece katılımının sınırlı tutulması, gerekli bilgi ve belgelerin paylaşılmaması ile alt komisyon ve Anayasa Komisyonu taleplerinin karşılanmaması da eleştirildi.
"TEKLİF ANAYASA'YA AYKIRILIKLAR İÇERİYOR"
İYİ Parti, teklifin başta Anayasa'nın 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 14, 36 ve 138'inci maddeleri olmak üzere Cumhuriyetin temel nitelikleri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, milli egemenlik, hukuk devleti ile Anayasa'nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkeleri bakımından ciddi aykırılıklar içerdiğini ileri sürdü.
Şerhin sonuç bölümünde, teklifin başlığının aksine Türkiye toplumunun tamamına yönelik bir barış ve dayanışma düzenlemesi olmadığı; PKK/KCK ve bağlantılı yapı mensupları için soruşturma, kovuşturma, infaz ve hak yoksunluğu alanlarında olağan hukukun dışında ayrıcalıklı bir rejim oluşturduğu savunuldu.
İYİ Parti, "Terörün sona ermesi Türkiye'nin ortak menfaatidir ancak silahsızlanma geçmiş suçların hesabını ortadan kaldırmaz. Terörist silahını bırakmalı ve işlediği suçun cezasını da çekmelidir." görüşüne yer verdi.
İYİ Parti'nin muhalefet şerhinde, PKK/KCK ve bağlantılı yapılar tarafından şehit edilen 7 bin 563 asker, polis, korucu ve sivilin isimleri, şehit oldukları tarih ve yer bilgileriyle birlikte tek tek sıralandı.
Şerhte şu ifadeler yer aldı:
"Bu muhalefet şerhi; terör örgütü PKK/KCK ve bunlarla bağlantılı yapılar tarafından şehit edilen askerlerimizin, polislerimizin, korucularımızın ve masum sivillerimizin aziz hatırasına; evladını toprağa veren anaların, babaların dinmeyen acısına; yetim kalan çocukların ve ömür boyu bekleyen ailelerin sessiz gözyaşlarına ithaf edilmiştir. İsimleri burada yazılıdır. Hatıraları bu milletin vicdanındadır. Hakları üzerimizdedir."
Şerhte ayrıca, şehit isimlerinin kamuya açık kaynaklardan derlendiği belirtilerek, adı kamuya açık kaynaklarda yer almayan şehitlerin ailelerinden özür dilendiği ifade edildi.