Srebrenitsa Soykırımı Nedir ve Ne Zaman Yapıldı?
Srebrenitsa Soykırımı, 1992-1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı sırasında, Sırp Cumhuriyeti Ordusu (VRS) tarafından Srebrenitsa kasabasında gerçekleştirilen kitlesel bir katliamdır.
11 Temmuz 1995 tarihinde, General Ratko Mladiç komutasındaki Sırp birlikleri, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından "güvenli bölge" ilan edilen Srebrenitsa’yı ele geçirmiştir. Bu işgalin ardından, yalnızca birkaç gün içinde 8 bin 372 Bosnalı Müslüman (Boşnak) erkek ve çocuk sistemli bir şekilde katledilmiştir.
Srebrenitsa’da Neler Yaşandı? (Katliamın Perde Arkası)
Bosna Savaşı sürerken, Srebrenitsa stratejik konumu nedeniyle Sırp güçlerinin hedefindeydi. BM, bölgeyi güvenli ilan ederek koruma görevini Hollandalı barış gücü askerlerine (Dutchbat) devretti.
Silahsızlandırma Tuzağı: Güvenli bölge ilanından sonra, kasabadaki Boşnak sivillerin ellerindeki silahlar BM tarafından toplandı.
Hollandalı Askerlerin Rolü: Sırp ordusu kasabayı kuşattığında, sığınmacıların sığındığı eski akümülatör fabrikasındaki Hollandalı komutan Thom Karremans, kendisine yapılan yardım çağrılarına rağmen bölgeyi Sırplara teslim etti.
Ölüm Yürüyüşü (Marş Mira): Sırp askerlerinden kaçmak isteyen binlerce Boşnak erkek, ormanlık yoldan güvenli bölge olan Tuzla’ya ulaşmak için harekete geçti. Bu zorlu ve ölümcül rotaya tarihte "Ölüm Yürüyüşü" adı verildi. Ormanda kıstırılan binlerce kişi pusuya düşürülerek katledildi.
Toplu Mezarlar ve Kimlik Tespiti Çalışmaları
Sırp güçleri, işledikleri savaş suçunun izlerini gizlemek amacıyla kurbanların cenazelerini parçalayarak farklı bölgelerdeki toplu mezarlara gömdü. Hatta mezarların uydudan fark edilmesini önlemek amacıyla üzerlerini yeşillendirdiler.
Mavi kelebeklerin ve belirli bölge bitkilerinin takibiyle yıllar içinde yüzlerce toplu mezar gün yüzüne çıkarıldı. Her yıl DNA testleri tamamlanan soykırım kurbanları, ölüm yıl dönümü olan 11 Temmuz’da Potoçari Anıt Mezarlığı’nda düzenlenen resmi törenlerle toprağa verilmektedir.
Srebrenitsa Soykırımı’nın Hukuki Boyutu ve Kararlar
Srebrenitsa’da yaşananlar, uluslararası mahkemeler tarafından resmen "Soykırım" olarak tanınmıştır:
Lahey Uluslararası Adalet Divanı (UAD): 2007 yılında aldığı kararla, Srebrenitsa’da yaşanan vahşeti hukuki olarak "soykırım" olarak tescilledi.
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY): Katliamın baş sorumlularından olan "Bosna Kasabı" lakaplı Ratko Mladiç ve Sırp lider Radovan Karaciç, soykırım ve insanlığa karşı suçlardan müebbet hapis cezasına çarptırıldı.