Kendinden geçmiş bir ayin formatında dijital dünya çağını idrak ediyoruz. En gencinden yaşlısına. Yaşamla benlik arasında parmak ucumuz ve tuşlar… İnsan, mesafe denen boşlukta ayaklarını uzatıp zamanı hunharca katlederken dışarda akıp geçen hayat bambaşka bir zamana doğru yol alıyor. Ama kimin zamanına aktığı fark edilmeden…
Herkesin dilinde yapay zeka ve yapay zekanın bir gün dünyayı hükmedip yok edeceği…
Ego ve aklımızla gurur duyduğumuz bu trajik boşlukta dijital yapay zeka evrim geçirip sınırları alt üst ederken evde bacaklarını çelip akan zamanın kayıtsız bir afyonuna dönüşmüş modern insan zekası kullanılmamanın gölgesinde bir mantar gibi şişip çürüyor ve sahip olduğu bedeni zehirliyor: Ayakta koştururken, belleğini çürütüp ideallerini amaçsız bir geleceğin kucağında zenginlik düşlerine terk ederken, oy kullanan bir robota dönüşüp her seferinde yanılmış ama büyük bir inançla yine o kravatlı adamların peşinde koştururken…
Oysa insan zekası adeta bir deneme-yanılma tarihinin şampiyonlar ligi artık.
***
Alet ve insan arasında doğrudan bir ilişki vardır. Araç yapma ve onu kullanma becerisi kelli felli en zeki hayvandan insanı ayıran temel özellik. Ama iki türün yaşamına baktığımızda nitelikli yaşam konusunda hayvanlar açık ara insanlıktan önde artık.
Modern kentler kurup şişmiş nüfus kalabalığıyla hayatın tek ve en temel unsuru olarak kendini baş köşeye yerleştiren insanın nezdinde diğer yaşamlar sadece bir “şey”. Kendisinin varlığını pekiştiren, duygularını tatmin eden, öfke ve şiddetini içinden çekip alan bir paratoner. Hatta kendini modern ve aydın sanan insan prototipi de bu tragedyanın parçası…
Kedi köpek sevmekle hayvansever olmayı başaran bu prototip şehirlerde yaşar, böceklerden, minik hayvanlardan endişe derecesinde korkarlar, hayvanlar arasında da sosyal ve sınıfsal bakışlarını sevgi ve duygularını ayrımcı bir derinlikle yansıtırlar. Tıpkı fare avlasın diye kedi besleyen bir köylü kurnazlığıyla. İkame duygularını, insanlar arasında kuramadığı bağlarla ev hayvanlarına yansıtarak egoist bir sığınak edinirler. Giderek bu ayrım onların siyaseti, ırkları, duyguları ve tutuculukları üzerinde yükselir. Oysa kültürel, insani ve evrensel asıl duyguyu elinden kaçırarak…
***
İpin ucu bir sefer elden kaçtı mı artık nasıl seveceğin nasıl güleceğin nasıl ağlayacağın ve nasıl düşüneceğin meseleleri de seni terk eder. Üretme yetilerin, doğru düşünme kanalların, aidiyet edinme potansiyellerin de…
Çünkü zekamız o ikame ve yansıma-yansıtma egosunun cenderesinde evrenselliğini yitirirken bireyselliğe ve baskın çıkarcılığının kalıplaşmış kodlarına mahkum olur. Buradan edindiği aidiyetliliği, politik algı, sevme-nefret etme duygusu artık onun yaşama baktığı pencerenin çerçevesini alabildiğine daraltarak evrensel olan her şeyi o çerçevenin dışına fırlatır.
Geriye yapay zekanın yeteneklerini hayretle bakan bireysel ve dumur bir zeka açığa çıkar.
İşte bu üretimsiz zekaya sahip gövdelerden geriye sığlaşmış, ırkçılaşmış, tek uçlu düşünüp o yönde yaşamaktan yaşamın bütün inceliklerini elinden ve yaşamından kaçırmış dolaysız ve kilolu bir kocaman SEN kalır.
Anlamını yitirmiş, idrak, düşünme ve yorumlama yetisini elinden kaçırmış, kendi özgün cümleleriyle kendine ait bir çizgi çizmekten yoksun sana bahşedilmiş geleneksel bütün öğretiler ve eğitim denen ucubeyle eğitimsizleştirilmiş…
***
Günümüzün tehlikesi yapay zeka değil; insan zekasının üretkenliğini yitirmesi, yapaylaştırılması ve derinliksiz bırakılmış olmasıdır…
Dijital dünya dünyanın her köşesinde acı üzerinden beslenerek sürekli ahkam kesen, ders veren, parmak sallayan taşeron ve işbirlikçi devlet liderleriyle yönetiliyor.
Kopyala-yapıştır ve tuşlarla süslü hayatlar birazcık ekonomik özgürlük edindiği kendi iktidarlık alanlarında salyalı fikirlere dönüşüyor. Kurumuş ruhlarıyla, solmuş renkleriyle, üretimsiz yaşamlarıyla buz gibi bir bakış açısının soytarısı olmuş şaklabanlıklarıyla; insan can çekişiyor, yapay zekalar iktidar koltuğuna oturuyor …