Her yaz sonunda tartıda aynı rakamı görmek, vücuttaki değişimin de aynı kaldığı anlamına gelmeyebilir. Araştırmalar, yıl içinde yaşanan mevsimsel kilo dalgalanmalarının tamamen eski seviyesine dönmeyebildiğini ve her döngünün geride küçük bir “artık” bırakabildiğini gösteriyor. Yılda yalnızca yarım kilo olarak görünen bu artış, 15 yılın sonunda 7,5 kiloluk bir birikime dönüşebiliyor.
ARAŞTIRMALAR NE SÖYLÜYOR?
Amerika’da 165 kişinin uzun süre takip edildiği bir araştırmada, insanların sonbahar-kış döneminde ortalama yarım kilo aldığı ve bu kiloyu takip eden ilkbahar ya da yaz aylarında tamamen veremediği ortaya konuldu.
Yeni çalışmalarda da benzer bir mevsimsel döngüye dikkat çekiliyor. Buna göre vücut ağırlığı yaz döneminde en yüksek seviyesine ulaşırken sonbaharda düşüyor, kış aylarında yeniden bir miktar artıyor ve ilkbaharda tekrar azalıyor. Ancak bu döngünün her yıl tamamen kapanmadığı, küçük miktarlarda kilo artışının geride kalabildiği belirtiliyor.
Avustralya’da yapılan bir araştırmada mevsimlerin ters yaşandığı güney yarımkürede de benzer bir örüntünün görülmesi, durumun yalnızca belirli tatil veya bayram alışkanlıklarıyla açıklanamayabileceğine işaret ediyor.
YAZIN GİZLİ FATURASI
Yaz aylarında güneşe daha fazla maruz kalınması, uyku düzeninin değişmesi, dışarıda yemek ve alkol tüketiminin artması, tatil ve seyahatler nedeniyle öğün saatlerinin düzensizleşmesi günlük yaşam alışkanlıklarını değiştirebiliyor.
Sonbahara geçişte ise gün ışığının azalması ve fiziksel aktivitenin düşmesi bu tabloya eklenebiliyor. Bu nedenle kilo açısından kritik noktanın yalnızca yaz ayları değil, yazdan çıkış sürecinin nasıl yönetildiği olduğu belirtiliyor.
YARIM KİLONUN YILLAR İÇİNDEKİ BEDELİ
Bir yılda alınan yarım kilo ilk bakışta önemsiz görünebilir. Ancak bu artış her yıl kalıcı hale geldiğinde 15 yılda 7,5 kiloya ulaşabiliyor.
İngiltere’de 3,6 milyon yetişkinin verileriyle yapılan büyük bir araştırmada ise 40 yaşındaki bir kişi açısından obezitenin, sağlıklı kiloya kıyasla yaşam süresini erkeklerde 4,2 yıl, kadınlarda 3,5 yıl azaltabildiği bildirildi. Fazla kilonun da yaşam süresinde yaklaşık bir yıllık azalmayla ilişkilendirildiği aktarıldı.
SONBAHAR, ALIŞKANLIKLARI YENİLEMEK İÇİN FIRSAT
Dr. Furkan Burak, yaz döneminin ardından yeni bir düzen oluşturulmasını “yaz sonrası rejimi” olarak tanımlıyor. Bunun katı bir kısıtlama yerine günlük alışkanlıklara dönüşü sağlayacak bir “geri dönüş protokolü” olarak ele alınabileceğini belirtiyor.
Öne çıkan öneriler şöyle:
Uyku ve sirkadiyen ritmi düzeltin: Yaz aylarında değişen uyku düzeninin iştah üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor. Düzenli saatte yatıp kalkmak, beslenme düzeninden önce atılabilecek adımlardan biri olarak gösteriliyor.
Alkole ara verin: Yaz aylarında artan alkol tüketiminin hem kalori alımını hem de uyku kalitesini etkileyebileceği belirtilerek eylül ayında tüketimin durdurulması öneriliyor.
Tuzu azaltın: Dışarıda yemek alışkanlığı yüksek tuz tüketimini artırabilir. Evde yemek düzenine dönerek tuz tüketiminin bilinçli biçimde azaltılması öneriliyor.
Paketli gıdadan doğal beslenmeye dönün: Tatil döneminde artabilen hazır ve işlenmiş gıdaların yerine evde hazırlanan yiyeceklere dönmenin tuz ve şeker tüketimini azaltmaya yardımcı olabileceği ifade ediliyor.
Sosyalleşmeyi sürdürün: Tatil dönüşünde yaşanan moral düşüklüğünün yalnızca spor rutinine dönerek değil, arkadaş ve komşularla sosyal ilişkileri sürdürerek de daha kolay aşılabileceği belirtiliyor.
Uzman değerlendirmesine göre önemli olan, tek bir büyük hatadan ziyade zaman içinde fark edilmeden oluşan küçük değişiklikleri erken fark etmek. Sonbaharın ilk haftaları ise yaz dönemindeki alışkanlıkları gözden geçirerek daha düzenli bir yaşam biçimine dönmek için uygun bir dönem olarak öne çıkıyor.