Shigella bakterisi temel olarak enfekte dışkının ağız yoluyla alınması sonucu bulaşıyor.
Yeterince yıkanmamış eller, kontamine yiyecek ve su başlıca bulaşma yolları arasında yer alıyor. Bakterinin çok düşük miktarlarda dahi enfeksiyona neden olabilmesi, yayılımını kolaylaştıran faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Beş yaşından küçük çocuklar, hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelere seyahat edenler ve evsiz bireyler enfeksiyon açısından riskli gruplar arasında bulunuyor.
Ancak son yıllarda cinsel temas yoluyla bulaşan Shigella enfeksiyonlarında da artış dikkat çekiyor. Özellikle erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler arasında yayılımın arttığı belirtiliyor.
CİNSEL YOLLA BULAŞMA ORANINDAKİ ARTIŞ DİKKAT ÇEKİYOR
Temmuz ayında yayımlanan bir araştırmaya göre, 2015-2020 döneminde cinsel yolla bulaşmanın yıllık artış hızı; seyahat, gıda ve kreş kaynaklı bulaşmaya kıyasla yüzde 15 daha yüksek gerçekleşti.
Araştırmanın başyazarlarından Cambridge Üniversitesi genetikçisi Kate Baker, birçok kişinin Shigella’nın cinsel temas yoluyla da bulaşabileceğinin farkında olmadığını belirtti.
Uzmanlara göre enfeksiyonun cinsel temas sırasında bulaşmasında temel mekanizma, bakterinin dışkı ile temas ederek ağız yoluyla vücuda girmesi.
ANTİBİYOTİK DİRENCİ ARTIYOR
Shigella enfeksiyonuyla ilgili en önemli endişelerden biri ise bakterinin antibiyotiklere karşı direnç geliştirmesi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, ilaçlara dirençli Shigella türlerinin oranı 2011’de yüzde 0 iken 2023’te yüzde 8,5’e yükseldi.
Uzmanlar, antibiyotiklerin gereksiz veya uygunsuz kullanımının bakterilerin direnç geliştirmesine katkıda bulunabileceğine dikkat çekiyor.
Bu durum, özellikle dirençli bakterilerle enfekte olan hastalarda tedavi seçeneklerinin azalmasına yol açabiliyor.
TEDAVİ SÜRECİ UZAYABİLİYOR
Araştırmalara göre cinsel yolla bulaşan Shigella enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan kişilerin tedavi süresi ortalama dört ila beş gün olabiliyor.
Kate Baker, aynı dönemde birden fazla dirençli bakteri varyantının ortaya çıktığını belirterek, cinsel temas yoluyla enfekte olan bazı hastaların seyahat sırasında enfeksiyon kapan kişilerden farklı tedavi yaklaşımlarına ihtiyaç duyabileceğini ifade etti.
SHİGELLA’DAN KORUNMAK MÜMKÜN MÜ?
Shigella enfeksiyonlarının önemli bir bölümü, yeterli sıvı tüketimi ve dinlenmeyle yaklaşık bir hafta içerisinde kendiliğinden iyileşebiliyor.
Bununla birlikte ağır vakalarda hastalığın süresini ve bulaştırıcılığını azaltmak amacıyla antibiyotik tedavisi uygulanabiliyor. Antibiyotik kullanımı ise sağlık profesyonelinin değerlendirmesiyle belirlenmeli.
CDC, enfeksiyonun yayılmasını azaltmak için cinsel temas öncesinde ve sonrasında ellerin ve genital bölgenin sabun ve suyla yıkanmasını, cinsel oyuncakların temizlenmesini ve prezervatif gibi bariyer yöntemlerinin kullanılmasını öneriyor.
California Halk Sağlığı Departmanı ise son iki hafta içerisinde ishal geçirmiş kişilerle cinsel temastan kaçınılmasını tavsiye ediyor.
Uzmanlara göre antibiyotik direncinin artması nedeniyle erken tanı, uygun tedavi ve bulaşmayı önleyici hijyen önlemleri Shigella enfeksiyonlarının kontrolünde giderek daha önemli hale geliyor.
