Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi, Dayanışmanın Kadın Hali Derneği (DAKAH-DER), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), Rosa Kadın Derneği ve Tevgera Jinên Azad (TJA) temsilcilerinden oluşan İnceleme Komisyonu, gazeteci ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) danışmanı Dilan Karaman’ın ölümüne ilişkin hazırladığı raporu tamamladı.
15 farklı kişiyle yapılan görüşmelere dayanan raporda, Karaman’ın ölümünün münferit bir intihar olarak değerlendirilemeyeceği; çalışma koşulları, partner şiddeti, dijital baskı ve kurumsal ihmallerin bir araya geldiği “yapısal şiddet zinciri”nin sonucu olduğu ifade edildi.
Gazeteci ve DEM Parti danışmanı Dilan Karaman, 27 Kasım’da şüpheli şekilde hayatını kaybetmişti. Karaman, 11 Kasım’da hastaneye kaldırılarak yoğun bakımda tedavi altına alınmış, yaklaşık iki hafta süren tedavinin ardından 27 Kasım’da yaşamını yitirmişti.
Karaman’ın ölümünün ardından resmi açıklamalarda ölüm nedeni “kalp krizi” olarak belirtilmişti. Ancak kamuoyunda olayın bir “intihar” olabileceğine dair iddialar gündeme gelmiş, tartışmaların büyümesi üzerine kadın örgütleri sürecin aydınlatılması için bağımsız bir inceleme yapılması gerektiğini ifade etmişti. Bu kapsamda Özgür Kadın Hareketi (TJA), Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi, Rosa Kadın Derneği, Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD) Diyarbakır Kadın Komisyonu ve Dayanışmanın Kadın Hali Derneği (DAKAH-DER) tarafından bir inceleme komisyonu oluşturuldu.
KURUM İÇİ ÇETELEŞME VE SİSTEMATİK MOBBİNG
Komisyonun yayımladığı raporda en dikkat çeken bölümlerden biri, Karaman’ın çalıştığı kurum içerisindeki ilişki ağlarına ilişkin tespitler oldu. Tanıklıklara dayandırılan iddialara göre kurum içerisinde hiyerarşik yapıları suistimal eden bir “çeteleşme” odağının bulunduğu ve Karaman’ın bu yapı tarafından hedef alındığı belirtildi.
Raporda, söz konusu yapının Karaman’ın emeğini sistematik biçimde küçümsediği, başarısını gölgelediği ve onu kurumsal mekanizmaların dışına iterek yalnızlaştırdığı ifade edildi. “Yok sayılma” (ghosting) ve küçük düşürme gibi yöntemlerin Karaman’ın politik aidiyet duygusunu zedelediği ve güvencesizlik hissini derinleştirdiği vurgulandı.
DİJİTAL KÖLELİK VE SÜREKLİ ERİŞİM BASKISI
Raporda çalışma yaşamına dair değerlendirmelerde de bulunuldu. Karaman’ın mesai kavramı olmaksızın, günün her saatinde ve her yerde “sürekli içerik üretme” baskısı altında çalıştığı ifade edildi.
Komisyon, bu durumu “dijital bir kuşatma” olarak tanımlayarak Karaman’ın yalnızca teknik bir araç gibi görüldüğünü ve insani ihtiyaçlarının göz ardı edildiğini belirtti. Raporda politik alanın dayanışma üretmek yerine Karaman’ı derin bir yalnızlığa ve tükenmişliğe ittiği tespiti yer aldı.
ÖLÜMDEN SAATLER ÖNCE ŞİDDET İDDİASI
Rapora göre Karaman, yaşamına son verdiği günün sabahında partneri Mazlum Toprak tarafından ağır fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kaldı. Tanık beyanlarında Karaman’ın sabah saatlerinde birçok kişiyi arayarak bıçakla tehdit edildiğini, saçlarının çekildiğini ve evden kovulduğunu söylediği aktarıldı.
Komisyon raporunda, failin kriz anında söylediği “Öleceksen git nerede ölürsen öl” sözlerinin Karaman’ın kırılganlığını artırdığı belirtildi. Ayrıca olay yerine gelen sağlık ve kolluk birimlerinin “bilinci açık, müdahale edemeyiz” diyerek olay yerinden ayrılmasının raporda “hizmet kusuru” olarak değerlendirildiği ifade edildi.
SALİHA AYDENİZ’DEN ÖZ ELEŞTİRİ
Dilan Karaman’ın danışmanlığını yaptığı DEM Parti Mardin Milletvekili Saliha Aydeniz de sosyal medya hesabından bir açıklama yaparak öz eleştiride bulundu. Komisyon çalışmasının bağımsızlığına zarar vermemek için bugüne kadar sessiz kaldığını belirten Aydeniz, “Bu sonuçtan ben de sorumluyum” dedi.
Aydeniz açıklamasında, yoğun çalışma temposu içinde Karaman’ı yeterince anlayamadığını ifade ederek şu sözlere yer verdi:
“Çalışma koşullarımız yoğun ve zaman zaman stresliydi. Ben bu yoğunluk içinde Dilan’ı anlayan, onunla sohbet eden biri olamadım. Çoğu zaman yaptığı çalışmalara teknik yaklaştığımı, yoğunluk içinde onu görmezden gelmiş olduğumu düşünmekteyim. Bunca zaman birlikte çalış ama hassasiyetlerini, beklentilerini anlamamış olmak Dilan’la arkadaş olamamış olduğumuz gerçekliğini açığa çıkarmıştır.”
“SANAL VİCDAN HAYAT KURTARMIYOR”
Raporun sonuç bölümünde ise toplumun ve kurumların kriz anlarındaki refleksleri eleştirildi. Raporda, sosyal medyada gösterilen duyarlılığın gerçek hayatta örgütlü bir dayanışmaya dönüşmemesinin ağır sonuçlar doğurduğu vurgulandı.
Komisyon, “Sanal medyada gösterilen vicdan, gerçek hayatta örgütlü bir reflekse dönüşmediği sürece kimseyi hayatta tutmaz” ifadelerine yer vererek kurumları ve toplumu yapısal şiddetle yüzleşmeye ve gerçek bir dayanışma mekanizması kurmaya çağırdı.
