ABD Başkanı Donald Trump, İran ile devam eden gerilime ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, geçici ateşkes ve müzakere süreci hakkında önemli mesajlar verdi. Trump, İran ile birçok başlıkta anlaşmaya varıldığını belirtirken, uranyum zenginleştirmesine izin verilmeyeceğini ve nükleer faaliyetlerin yakından takip edildiğini ifade etti.
Trump açıklamasında, “Uranyum zenginleştirmesi olmayacak ve ABD, İran ile işbirliği yaparak nükleer kalıntıları ortadan kaldıracaktır” ifadelerini kullanırken, yaptırımlar ve gümrük vergileri konusunda da görüşmelerin sürdüğünü kaydetti. İran’a askeri destek veren ülkelere yönelik yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyurması ise dikkat çekti.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar sonrası başlayan süreçte, İran’ın misillemeleriyle gerilim savaşa dönüşmüş, taraflar arasında karşılıklı saldırılar yaşanmıştı. 8 Nisan’da açıklanan ateşkesle birlikte tarafların iki haftalık bir anlaşma üzerinde uzlaştığı bildirildi.
İran tarafı ise savaşta hedeflerine ulaştığını savunurken, nihai müzakerelerin kısa süre içinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı. Müzakere sürecinde özellikle Hürmüz Boğazı’nın kontrolü en kritik başlık olarak öne çıkıyor.
Ateşkes kararının ardından küresel piyasalarda dikkat çeken gelişmeler yaşandı. Brent petrol fiyatları yaklaşık yüzde 16 düşerek 92 dolar seviyelerine gerilerken, Avrupa ve Asya borsalarında yükseliş görüldü. Yatırımcıların risk iştahının arttığı gözlendi.
Avrupa ülkeleri ise ateşkesi olumlu karşılarken, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için yeni planlar devreye girdi. Almanya, Fransa ve İngiltere bölgedeki deniz güvenliğine katkı sunabileceklerini açıklarken, İngiltere Başbakanı’nın Körfez’e hareket etmesi dikkat çekti. “Gönüllüler koalisyonu” önerisi, bölgedeki yeni güç mücadelesinin işareti olarak yorumlandı.
ABD basınında yer alan analizlerde ise ateşkesin kalıcı bir çözüm üretmekten uzak olduğu görüşü öne çıktı. Uzmanlar, İran ile ABD arasındaki temel anlaşmazlıkların devam ettiğini ve kısa sürede kapsamlı bir uzlaşının zor olduğunu belirtiyor.
Tüm bu gelişmeler, Orta Doğu’da dengelerin yeniden şekillendiği bir sürece işaret ederken, gözler önümüzdeki günlerde yapılacak müzakerelere ve Hürmüz Boğazı üzerindeki pazarlıklara çevrilmiş durumda.