ABD’de ara seçimlerde Demokratların hem Senato’da hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde etmesi, Başkan Donald Trump için önemli bir siyasi yenilgi olarak değerlendiriliyor. İran savaşı ve artan yaşam maliyetlerinin Cumhuriyetçi Parti’nin seçim performansını olumsuz etkilediği belirtilirken, sonuçların Ortadoğu’dan Ukrayna’ya, Çin’den Rusya’ya kadar uluslararası dengelere nasıl yansıyacağı merak konusu oldu.
ABD ara seçimlerinde Demokrat Parti’nin Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Washington’daki siyasi dengeleri değiştirdi. Başkan Donald Trump açısından ciddi bir gerileme olarak yorumlanan sonuçlarda, İran’a karşı yürütülen savaş ve ülkede yükselen hayat pahalılığının Cumhuriyetçi adayların kaybında etkili olduğu değerlendiriliyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisini savaşla ilişkilendirerek, "Kaybetmemizin nedeni savaş" açıklamasını yaptı.
BBC muhabirleri, seçim sonuçlarının yalnızca ABD iç siyasetiyle sınırlı kalmayacağını, dünyanın farklı bölgelerindeki çatışmalar ve diplomatik ilişkiler üzerinde de etkili olabileceğini değerlendirdi.
İRAN: WASHİNGTON'DAKİ DEĞİŞİM TAHRAN'IN BEKLENTİLERİNİ KARŞILAMAYABİLİR
Ghoncheh Habibiazad – BBC News Farsça Kıdemli Muhabiri, Londra
İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, ABD siyasetinde yaşanan değişimin Washington'ın İran politikasını değiştireceği beklentisine karşı çıktı. Hamaney, ABD'deki siyasi gelişmelerin İran'a yönelik düşmanlığı sona erdireceğini düşünenlerin "ciddi şekilde yanıldıklarını" söyledi.
ABD'nin İran'a yeniden saldırması durumunda verilecek karşılığın çok daha büyük olacağı tehdidinde de bulunan Hamaney, açıklamalarını 1979 yılında Tahran'daki ABD Büyükelçiliği'nin ele geçirilmesinin yıl dönümünde yayımlanan altı sayfalık yazılı mesajında yaptı.
28 Şubat'ta düzenlenen ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden Ali Hamaney'in yerine geçen Mücteba Hamaney'in aylardır kamuoyu önünde görülmediği belirtiliyor.
Rebecka Pieder – BBC Washington Muhabiri
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin ağır seçim yenilgisinin arkasında İran savaşının bulunduğunu savundu. Savaşın Amerikalılar açısından özellikle benzin fiyatlarında ciddi bir maliyet yarattığına dikkat çekildi.
Donald Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemi için yürüttüğü kampanyada benzin fiyatlarını galon başına 2 doların altına indirme sözü vermişti. Ancak ekim ayında ortalama benzin fiyatı galon başına 4,31 dolara yükseldi. Trump ayrıca yeniden başkan seçilmesi halinde yeni savaşlara girilmeyeceğini vaat etmişti.
Buna karşın ara seçimlerden bir gün önce ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenlemesi ve Trump'ın gazetecilere savaşın başlatılmasından pişmanlık duymadığını söylemesi, seçim sürecindeki tartışmaları daha da artırdı.
İran'ın ABD ile yürütülen görüşmelerdeki baş müzakerecisi, seçim sonuçlarını Amerikan halkının savaşa karşı tutumunun göstergesi olarak yorumladı. Ancak Mücteba Hamaney, seçim sonuçlarının ABD'nin İran politikasında değişiklik yaratacağı beklentisini reddetti.
Trump ise ABD'deki haber ortağı CBS News'e yaptığı açıklamada, çatışmanın ne zaman biteceğine kendisinin karar vereceğini belirterek, "Ben bitti dediğimde" ifadelerini kullandı.
KÖRFEZ ÜLKELERİ TRUMP'IN SAVAŞ POLİTİKASINDAN ENDİŞELİ
Frank Gardner – BBC Güvenlik Muhabiri
ABD'deki seçim yenilgisi ilk bakışta Trump yönetimiyle yakın ilişkiler geliştiren Körfez Arap ülkeleri açısından da olumsuz bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
Trump ve ailesinin bölgedeki birçok lider ve aileyle kişisel ve ticari ilişkileri bulunuyor. Dubai'de Trump Uluslararası Golf Sahası yer alırken Katar'ın Trump'a 400 milyon dolarlık, yaklaşık 20 milyar lira değerinde bir uçak hediye ettiği belirtiliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan'ın ise Trump'ın damadı Jared Kushner'in şirketi Affinity Capital'e milyarlarca dolarlık yatırım yaptığı aktarılıyor.
Trump, 2017'deki ilk başkanlık döneminde ilk yurt dışı ziyaretini Riyad'a gerçekleştirmişti. Suudi Arabistan yönetimi, eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde Washington ile özellikle gergin ilişkiler yaşamıştı. Körfez ülkelerinin Barack Obama yönetimine yönelik endişeleri de Suriye'de Beşar Esad'ın kimyasal silah kullanmasının ardından yeterli yaptırım uygulanmadığı düşüncesiyle artmıştı.
Ancak İran savaşı, Körfez ülkelerinin Trump'a bakışında değişikliğe neden oldu. Bölgedeki yorumcuların "Başkan Trump Körfez'i ateşe verdi" değerlendirmesi, savaşın yarattığı kaygıyı özetliyor.
Körfez ülkeleri, çatışmaların yeniden şiddetlenmesinden ve İran'ın misilleme olarak bölgedeki kritik ulusal altyapıyı hedef almasından endişe ediyor.
ÇİN: SEÇİM SONUÇLARI PEKİN İÇİN FIRSAT OLABİLİR
Laura Bicker – BBC Çin Muhabiri
ABD'deki seçim sonuçlarının Çin yönetimi tarafından bir fırsat olarak görülebileceği değerlendiriliyor.
Washington ile Pekin arasındaki ilişkiler, küresel siyasetin en önemli güç rekabetlerinden biri olmayı sürdürüyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ay sonunda Donald Trump'ı Çin'de ağırlamaya hazırlanması da iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden gündeme taşıyor.
Trump yönetimi, ABD'li üreticileri ucuz Çin ürünlerine karşı korumak amacıyla Çin'den ithal edilen mallara gümrük vergileri uyguladı. Ancak Çin'in de karşılık olarak kendi tarifelerini devreye sokması, ticaret gerilimini artırdı.
Bu süreçte oyuncak ve giyim gibi tüketim ürünlerinin ABD'deki fiyatları yükselirken, Çin'in Amerikan tarım ürünlerinin alımını durdurması Trump'ı destekleyen eyaletlerdeki çiftçileri de olumsuz etkiledi.
Ticaret savaşına ocak ayı sonunda yapılması beklenen bir ateşkesle ara verilmesi öngörülüyor. Çin yönetiminin, Trump'ın seçim yenilgisinin ardından siyasi açıdan toparlanmak ve bir anlaşmaya ulaşmak isteyebileceğini hesaplayabileceği belirtiliyor.
Şi Cinping açısından yaşanan gelişmeler, Çin'in uluslararası konumunu güçlendirmek için yeni bir fırsat olarak değerlendirilebilir.
RUSYA: KREMLİN TRUMP'IN BARIŞ GİRİŞİMLERİNİN SÜRMESİNİ İSTİYOR
Steve Rosenberg – BBC Rusya Editörü
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, ABD'deki seçim sonuçlarının ardından Donald Trump'ın barış girişimlerini sürdürmesini umduklarını açıkladı.
Rus medyasına konuşan Peskov, "Donald Trump'ın barış çabalarına devam edeceğini içtenlikle umuyoruz" dedi. Peskov ayrıca yeni fikirlerin bulunduğunu belirterek üçlü müzakerelerin bir sonraki turunun yakında yapılacağını söyledi.
Bu açıklamayla Rusya, Ukrayna ve ABD arasında gelecek hafta Abu Dabi'de gerçekleştirilmesi planlanan görüşmelere işaret edildi.
Peskov, Melania Trump'ın yürüttüğü insani girişimlere de değinerek, Rus işgali altındaki Oleşki'de yakın zamanda gerçekleştirilen insani yardım operasyonunu örnek gösterdi. Kremlin Sözcüsü, bu çabaların devam etmesini umduklarını ifade etti.
Barış girişimlerinin sonuç vermemesi halinde Moskova'nın daha önce olduğu gibi Ukrayna ve Avrupa'yı sorumlu tutabileceği değerlendiriliyor. Kremlin'in Demokratları ve ara seçim sonuçlarını da eleştiri konusu yapması ihtimaller arasında gösteriliyor.
Buna karşılık Rus yönetiminin Donald Trump'ı doğrudan suçlamaktan kaçınabileceği belirtiliyor. Moskova'nın Trump ile ilişkilerine önemli yatırım yaptığı ve ABD yönetimiyle ekonomik iş birliğini geliştirme beklentisini koruduğu ifade ediliyor.
DÜNYA MEDYASINDA SEÇİM SONUÇLARI NASIL YORUMLANDI?
BBC Monitoring
ABD ara seçimleri, Ukrayna, İran ve Ortadoğu'daki kamuoyu açısından öncelikle devam eden çatışmaların geleceği üzerinden değerlendirildi. Uluslararası yorumlarda seçim sonuçlarının ABD'nin savaş politikalarına ve bölgesel dengelere olası etkileri öne çıktı.
Ukrayna'da yorumcular, Trump'ın savaşa yaklaşımına odaklandı. Gazeteci Roman Tsymbalyuk, Trump'ın "Her savaşı bitirdiğini ama kendi savaşını kaybettiğini" söyleyerek ABD Başkanı'nın küresel çatışmaları sona erdirme iddialarına gönderme yaptı.
Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları sürerken, Kiev'deki bazı çevreler Demokratların Kongre'deki kazanımlarının Moskova'ya karşı daha sert yaptırımlara verilen desteği artırabileceğini düşünüyor.
Bununla birlikte Washington'da yaşanabilecek siyasi tıkanıklığın, ABD'nin Ukrayna politikasında yeni belirsizlikler yaratabileceği yönünde kaygılar da bulunuyor.
Moskova'da ise Kremlin, Trump'ın savaşı sona erdirmek için arabuluculuk girişimlerini sürdürmesi yönündeki beklentisini açıkça dile getirdi. Bu ay Rusya-Ukrayna görüşmelerinin devam etmesi bekleniyor.
Rusya'daki savaş yanlısı çevreler, Demokratların Kongre'de güç kazanmasının Trump'ın Kremlin ile anlaşma yapma olasılığını azaltabileceğini ve Rusya'ya yönelik yaptırımların hafifletilmesini zorlaştırabileceğini savunuyor.
İran yönetimi ve iktidara yakın medya kuruluşları ise Demokratların seçim başarısını Trump'ın savaş politikasına yönelik bir tepki olarak yorumladı. İran basınında, ABD'nin askeri çatışmasının Washington açısından giderek artan siyasi maliyetine dikkat çekildi.
