DW'den Kayhan Karaca'nın haberine göre, toplam beş dosya halinde tebliğ edilen dava başvuruları, 2019-2023 yılları arasında AİHM gündemine taşınmış şikayetlerden oluşuyor. Başvurucular, haklarındaki mahkumiyet kararlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) adil yargılanma hakkıyla ilgili 6'ncı ve kanunsuz ceza olamayacağını düzenleyen 7'nci maddelerini ihlal ettiğini savunuyor.

AİHM İHLAL KARARI VERMİŞTİ

AİHM, ByLock kullanımına ilişkin davalarla ilgili emsal niteliğindeki kararını (Yüksel Yalçınkaya davası) 26 Eylül 2023'te açıklamış, AİHS'nin 6 ve 7'nci maddelerine ek olarak "toplantı ve örgütlenme özgürlüğü" ile ilgili 11'inci ve kararların bağlayıcılığı ve infazıyla ilgili 46'ncı maddelerinin ihlal edildiğine hükmetmişti.

Eylül 2016'da tutuklandıktan sonra yargılanan eski öğretmen Yüksel Yalçınkaya, ByLock uygulaması kullandığı gerekçesiyle "FETÖ/PDY adlı silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkum edilmişti.

AİHM, Yalçınkaya kararında, Türkiye hükümetinin yargılanma haklarına getirilen kısıtlamaları yeterince gerekçelendirmediği ve yargılamanın adil şekilde yürütülmediği sonuçlarına varmıştı.

FETÖ soruşturmalarında el konulmuştu |  TMSF'ye devredilen 643 şirket eski sahiplerine iade edildi FETÖ soruşturmalarında el konulmuştu |  TMSF'ye devredilen 643 şirket eski sahiplerine iade edildi

Mahkeme, "suçun maddi ve manevi unsurları ortaya konulmadan, ByLock şifreli mesajlaşma uygulamasının kullanımına dayalı olarak silahlı bir terör örgütüne üyelikten mahkum edilmeyi" de "işlenmesinden önce unsurları yasayla belirlenmiş olmayan bir fiil suç sayılmaz" şeklinde değerlendirmişti.

AİHM, bu bağlamda "Türk yargısının ByLock deliline yönelik tekdüze ve genel yaklaşım benimsemesinin, bu suça dair ulusal hukukta yer alan gerekliliklerle bağdaşmadığını ve keyfi kovuşturma, mahkumiyet ve cezalara karşı etkili güvenceler öngören AİHS 7’nci maddenin konu ve amacına aykırı olduğunu" not etmişti.

Kararda, AİHM gündeminde benzer binlerce dava olduğu da vurgulanıp Ankara’dan bu dosyaları iç hukukta çözecek formüller üretmesi istenmişti.

Yalçınkaya'nın maddi ve manevi tazminat talebini geri çeviren AİHM, Türkiye'nin sadece gider ve mahkeme masrafı olarak 15 bin Euro ödemesini kararlaştırmıştı. Kararın ardından davacının Ceza Muhakemesi Kanununun 311'inci maddesi uyarınca hakkındaki yargılamanın yenilenmesini isteme hakkı bulunuyor.

AİHM GÜNDEMİNDE EN FAZLA DAVASI OLAN ÜLKE TÜRKİYE

AİHM gündemindeki toplam dava başvurusunun üçte birini Türkiye'ye karşı şikayetler oluşturuyor.

Türkiye şu anda AİHM'de hakkında en fazla dava başvurusu olan ülke konumunda. Mahkeme gündeminde Türkiye'ye karşı yaklaşık 24 bin dava başvurusu bulunuyor. Bunların yüzde 80'inden fazlasını 15 Temmuz darbe girişimi sonrası alınan tedbirler kapsamındaki yargılamalara ilişkin başvurular.

Sadece ByLock kullanımına ilişkin AİHM gündemindeki mevcut başvuru sayısı ise 8 binin üstünde.

Editör: Selda Manduz