İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 27 Ekim’de yapılması planlanan parlamento seçimlerinde yedinci dönem için yarışıyor. On yıllardır kendisini güvenlik konusunda güçlü bir lider olarak tanıtan Netanyahu, 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde gerçekleştirilen saldırıların ardından ülkenin yaşadığı en ağır güvenlik krizlerinden birinin sorumluluğu nedeniyle eleştirilerin odağında.
Anketler, Netanyahu’nun liderliğindeki sağ blok ile iktidarı değiştirmek isteyen muhalefet partileri arasında başa baş bir yarış yaşandığına işaret ediyor. Eski Başbakan Naftali Bennett ve eski ordu komutanı Gadi Eisenkot da muhalefetteki siyasi aktörler arasında bulunuyor.
7 EKİM SALDIRILARI NETANYAHU’NUN SEÇİM HESABINI ZORLUYOR
Netanyahu, 7 Ekim 2023’te İsrail’in Hamas saldırısını önleyememesinde kendi yönetiminin de kısmen sorumluluğu bulunduğunu kabul etti. Saldırıda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, 251 kişi rehin alındı.
Ancak Netanyahu, saldırılara yol açan güvenlik başarısızlıklarının sorumluluğunun yalnızca kendisine ait olmadığını savunuyor. Üst düzey güvenlik yetkililerini de eleştiren Netanyahu, bazı yetkililerin saldırıdan önce kendisini bilgilendirmediğini ileri sürdü. Bu iddialar tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Saldırının ardından İsrail, Gazze’de Hamas’a karşı geniş çaplı askeri operasyonlar yürüttü. Gazze’deki Hamas yönetimindeki sağlık bakanlığının verilerine göre, İsrail saldırılarında on binlerce Filistinli yaşamını yitirdi. Haberde aktarılan verilere göre can kaybı en az 74 bine ulaştı. İsrail’in Gazze’deki operasyonları uluslararası alanda yoğun eleştirilere neden oldu.
Netanyahu’nun saldırı öncesinde çeşitli uyarılar aldığına ilişkin haberler de gündeme geldi. İsrail basınında yayımlanan bir haberde, Birleşik Arap Emirlikleri liderinin saldırıdan yaklaşık 10 gün önce Netanyahu’yu Hamas’ın büyük bir operasyon planladığı konusunda uyardığı iddia edildi. Netanyahu’nun ofisi iddiayı reddederek haberi “tamamen yalan” olarak nitelendirdi ve dava açacağını duyurdu.
NETANYAHU’NUN SAĞ BLOKU İLE MUHALEFET YARIŞIYOR
Kasım 2022’de altıncı kez başbakan olan Netanyahu, İsrail tarihinin en sağcı koalisyonlarından birine liderlik ediyor. Uzun siyasi kariyeri boyunca krizlerden çıkarak iktidara dönmeyi başaran Netanyahu, özellikle sağcı ve dindar seçmenler arasındaki desteğini koruyor.
Destekçileri onu güvenlik konusunda deneyimli bir lider olarak görürken, eleştirmenleri 7 Ekim saldırılarının önlenememesini ve hükümetin politikalarını sorguluyor.
Hükümetin ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik hizmetinden muafiyetlerini sürdürmeye yönelik girişimleri de ülke içindeki tartışmaların başlıklarından biri. Seçim öncesinde güvenlik, askerlik yükümlülüğü ve hükümetin geleceği konuları seçmenlerin kararını etkileyebilecek başlıklar arasında gösteriliyor.
YOLSUZLUK DAVASI DEVAM EDİYOR
Netanyahu, siyasi geleceğini etkileyebilecek bir diğer önemli sorun olarak yolsuzluk suçlamalarıyla karşı karşıya. 2019’da üç ayrı dosya kapsamında rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlamaları yöneltilen Netanyahu, iddiaları reddediyor.
Suçlamaların siyasi rakipleri tarafından yürütülen bir “cadı avı” olduğunu savunan Netanyahu’nun yargılanmasına Mayıs 2020’de başlandı. Görevdeyken yargılanan ilk İsrail başbakanı olan Netanyahu’nun davası henüz sonuçlanmadı.
Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’dan af talebinde bulunduğu, Herzog’un ise öncelikle uzlaşma yoluna gidilmesi gerektiğini belirttiği aktarılıyor.
Yargı sisteminde değişiklik yapılmasını öngören hükümet planları da daha önce geniş çaplı protestolara yol açmıştı. Bu tartışmalar, İsrail toplumundaki siyasi ve demokratik ayrışmaları derinleştiren unsurlar arasında yer alıyor.
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ’NİN TUTUKLAMA EMRİ
Uluslararası Ceza Mahkemesi, Kasım 2024’te Netanyahu ve dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı. Mahkemenin kararında Gazze’deki savaşla bağlantılı olarak savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara ilişkin iddialar yer aldı.
Netanyahu ve Gallant suçlamaları reddetti. Karar ise İsrail’de farklı siyasi kesimlerden tepkiler aldı ve ülkenin uluslararası ilişkilerinde önemli bir gündem maddesi oldu.
İRAN POLİTİKASI VE BÖLGESEL SAVAŞLAR
Netanyahu, siyasi kariyeri boyunca İran’ı İsrail’in karşı karşıya olduğu en büyük tehditlerden biri olarak gösterdi. İran’ın nükleer programına karşı uzun süredir daha sert uluslararası önlemler alınmasını savunan Netanyahu, bu yaklaşımını hükümet politikalarının merkezinde tuttu.
İsrail ile İran arasındaki askeri çatışmaların yanı sıra Hizbullah ile yaşanan savaş da Netanyahu yönetiminin güvenlik gündemini belirledi. Bölgesel çatışmaların seyri ve güvenlik politikalarının sonuçları, seçim sürecinde öne çıkan başlıklardan biri olarak görülüyor.
TRUMP’IN DESTEĞİ NETANYAHU İÇİN ÖNEMLİ
ABD Başkanı Donald Trump ile Netanyahu arasındaki ilişki de seçim sürecinin uluslararası boyutunu oluşturuyor. Trump, İsrail’in başkenti olarak Kudüs’ü tanıma kararı ve İran politikasında Netanyahu hükümetiyle yakınlaşmasıyla öne çıkmıştı.
Trump, son dönemde de Netanyahu’ya desteğini dile getirdi. Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İsrail Başbakanı’nı “büyük bir savaşçı başbakan” olarak nitelendirdi ve muhalefet karşısındaki tutumunu övdü.
Netanyahu’nun Trump ile yakın ilişkisi, destekçileri açısından diplomatik bir avantaj olarak değerlendirilirken, seçimde belirleyici olacak asıl unsurun İsrail içindeki siyasi dengeler ve seçmenlerin güvenlik politikalarına ilişkin değerlendirmeleri olması bekleniyor.
İSRAİL SEÇİMLERİNDE NETANYAHU’NUN GELECEĞİ BELİRLENECEK
27 Ekim’de yapılması planlanan seçimler, yalnızca hükümetin kim tarafından kurulacağını değil, Netanyahu’nun uzun siyasi kariyerinin geleceğini de belirleyebilecek bir sınav olarak görülüyor.
Destekçileri Netanyahu’nun İsrail’in güvenliğini sağlamak için gerekli lider olduğunu savunurken, eleştirmenleri onun iktidarda kalmasının ülkenin güvenliğini ve demokratik kurumlarını riske attığını ileri sürüyor.
Anketlerdeki yakın yarış, 7 Ekim saldırılarının siyasi mirası, Gazze’deki savaş, yolsuzluk davası ve ülke içindeki kutuplaşmanın seçim sonucunda etkili olabileceğine işaret ediyor.
