AKP, suça sürüklenen çocuklara yönelik ceza hükümlerini yeniden düzenleyen "Çocuk Koruma Kanunu" teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sundu.
AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Meclis'te düzenlediği basın toplantısında teklifin ayrıntılarını paylaşarak, son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olayları, suç işleme yaşının düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesinin yeni bir düzenlemeyi zorunlu hale getirdiğini söyledi.
15-18 YAŞ GRUBUNDA MÜEBBET CEZASININ ÖNÜ AÇILIYOR
Teklife göre, Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinde değişiklik yapılarak çocuklara verilen hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılıyor.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında, kastın ağırlığı, suçun işleniş şekli, amaç ve failin geçmişi gibi unsurlar dikkate alınarak, 15-18 yaş arasındaki çocuklar hakkında hâkimin takdiriyle ceza indirimi uygulanmayabilecek. Bu durumda mahkeme, şartların oluşması halinde müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedebilecek.
12-15 YAŞ GRUBUNDA DA İNDİRİM SINIRLANDIRILIYOR
Teklifte, 12-15 yaş grubundaki çocuklar için de önemli değişiklikler yer aldı.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında, belirli şartların oluşması halinde hâkime daha sınırlı ceza indirimi uygulama yetkisi verilecek.
Bunun yanı sıra, kasten öldürme, cinsel suçlar ve uyuşturucu suçları gibi bazı ağır suçlarda 15 yaşın altındaki çocuklara yönelik mevcut ceza indirim oranlarının kaldırılması da düzenleme kapsamında yer aldı.
TEKERRÜR YAŞI 18'DEN 15'E İNDİRİLİYOR
Teklifle birlikte Türk Ceza Kanunu'ndaki tekerrür hükümlerinin uygulanma yaşı da 18'den 15'e düşürülüyor.
Düzenlemenin, özellikle suç örgütlerinin 15-18 yaş grubundaki çocukları suçta kullanmasının önüne geçilmesi ve caydırıcılığın artırılması amacıyla hazırlandığı belirtildi.
ÇOCUK HÜKÜMLÜLER ÖNCE KAPALI CEZAEVİNE ALINACAK
Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin cezalarının infaz usulü de değişiyor.
Buna göre çocuklar, cezalarına doğrudan çocuk eğitim evlerinde başlamayacak. Öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına alınacak, iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde çocuk eğitim evlerine sevk edilebilecek.
EBEVEYNLERE YÖNELİK CEZALAR ARTIRILIYOR
Teklifte ailelerin sorumluluğunu artıran düzenlemeler de yer aldı.
Aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ihlal eden ebeveynlerin çocuklarının kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işlemesi halinde, ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar artırılabilmesi öngörülüyor.
AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, düzenlemenin temel amacının çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasının önüne geçmek, caydırıcılığı artırmak ve çocukların korunmasına yönelik hukuki mekanizmaları güçlendirmek olduğunu ifade etti.
ÇOCUK EĞİTİM EVLERİ VE CEZAEVLERİ
Kıymetli basın mensupları, teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin arttırılmasına yönelik önemli düzenlemeler getiriyoruz. Bu kapsamda, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanmasına ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmasına imkan veren düzenleme yapılmaktadır. Mevcut sistemde çocuk hükümlüler direkt çocuk eğitim evlerinde infazlarına başlanıyorken, artık hakimin de iyi hali değerlendirmesi için —ki bu iyi halin değerlendirilmesi için de yine geniş kapsamlı bir heyet raporunun olması şartıyla— çocukların eğitim evlerine ayrılması ile ilgili şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerine yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmaya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yine kanun teklifimizde yer almaktadır.
BAZI SUÇLARDA CEZA İNDİRİMİ KALDIRILDI
Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen; kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek; bir günün bir gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Böylece ceza indiriminden faydalanma imkanı olmayacak; sadece kasten adam öldürme suçu, cinsel istismara dokunulmazlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imali ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından bu hükümler yerine getirilecek."
Teklifte toplum güvenliğinin korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler yapıyoruz. Bu kapsamda, ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar da hapis cezası yaptırımı öngörülmektedir.
Teklifle Kabahatler Kanunu'na yeni madde eklenmektedir. Bu düzenlemeyle 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanarak bu fiillere idari yaptırımlar öngörülmektedir. Böylelikle çocukların tehlikeli silah ve aletlere kolaylıkla ulaşmasının önüne geçilerek çocukların korunması, şiddet olaylarının azaltılması ve toplum güvenliğinin de korunması amaçlanmaktadır.
"SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK" İFADESİ YERİNE "ADLÎ SÜREÇTEKİ ÇOCUK"
Teklifle çocuk adalet sistemi, çocuğun korunmasını, rehabilitasyonunu ve yeniden topluma kazandırılmasını önceleyen bütüncül bir yaklaşımla da güçlendirmek istedik. Bu kapsamda, çocuk hakları yaklaşımı doğrultusunda mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi benimsenerek hakkındaki kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklar bakımından masumiyet karinesini ve çocuk odaklı yaklaşımı daha güçlü şekilde yansıtan bir terminolojiyi kullanmayı hedefliyoruz.
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar bakımından barınma, eğitim, sağlık, danışmanlık ve bakım şeklindeki koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yanında; sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri, dijital risklerden korunma tedbiri, kitap ve kütüphane tedbiri, çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri, tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri şeklinde yeni yönlendirme tedbirlerini de kanun teklifimizle gündeme getiriyoruz. Böylelikle cezai sorumluluğu bulunmayan çocukların daha etkin bir şekilde rehabilite edilebilmesi ve toplumsal hayata da hazırlanması amaçlanmaktadır.
ÇOCUKLAR HAKKINDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI
Akıl sağlığı veya bağımlılık (alkol, uyuşturucu veya dijital) nedeniyle kendisi ya da başkaları açısından ciddi tehlike oluşturan çocukların ihtiyaç duydukları tedavi ve koruma hizmetlerine gecikmeksizin ulaşılabilmeleri amacıyla hızlı ve etkin karar alınmasına imkânını sağlayan hastane ile adliye arasında bir mekanizmayı bu düzenlemeyle yeniden kuruyoruz. Böylece çocuklarımıza acil sağlık koruma tedbiri de getiriyoruz.
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde ilgili kamu kurumlarının sürece zamanında dahil edilmesi sağlanarak adli süreç ile eğitim ve sosyal hizmetler mekanizmaları arasında etkin bir iş birliği kurulması da hedeflenmektedir. Yani bir çocuk hakkında bir kamu davası açılmış ise bu konuda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı da çocukla ilgili bilgilendirilecektir.
Çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde denetimli serbestlik sürecinde eğitim, sosyal uyum ve rehabilitasyonu destekleyen az önce saydığım yönlendirme tedbirlerinin burada da uygulanmasına imkan getirilmektedir.
SOSYAL İNCELEME RAPORU
Çocuklar hakkında sosyal inceleme raporlarının yargılama sürecinde daha etkin kullanılmasına yönelik olarak, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmadan iddianame düzenlenmesi, iddianamenin de iadesi nedenleri arasına alınmaktadır. Yani 15 yaşını doldurmamış bir çocuk hakkında iddianame hazırlanıyorsa eğer mutlaka sosyal inceleme raporu hazırlanmak durumundadır.
Son olarak, çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin biçimde uygulanabilmesi amacıyla kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmekte; anne, baba, vasi ve bakımdan sorumlu kişilerin bu kararlara uygun hareket etmelerini sağlayacak yaptırımlar da öngörülmektedir. Böylelikle çocuklarımızın üstün yararını esas alan, koruyucu ve önleyici mekanizmaları güçlendiren, rehabilitasyonu önceleyen ve ilgili tüm kurumların eş güdüm içerisinde çalışmasını sağlayan daha etkin bir çocuk koruma sisteminin oluşturulması amaçlanmaktadır."
