İSİG Meclisi tarafından hazırlanan raporda, 2025-2026 eğitim öğretim yılında en az 95 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiği belirtildi.
Rapora göre bu sayı, bir önceki eğitim öğretim yılında kaydedilen 72 çocuk işçi ölümüne göre yüzde 32'lik artış anlamına geliyor. 2023-2024 eğitim öğretim yılında ise 66 çocuk işçinin hayatını kaybettiği kaydedildi.
İSİG Meclisi, verilerin yüzde 34’ünün yerel kaynaklardan ve kendilerine ulaşan bildirimlerden elde edildiğini belirtti. Raporda, çocuk işçiliğinin yoksulluk ve güvencesizlik ekseninde derinleştiği değerlendirmesi yapıldı.
95 ÇOCUĞUN 37’Sİ TARIMDA HAYATINI KAYBETTİ
Raporda yer alan dağılıma göre son bir yılda çalışırken hayatını kaybeden çocukların;
37’si tarımda,
27’si sanayide,
18’i inşaatta,
13’ü hizmet sektöründe çalışıyordu.
Tarım sektöründeki 37 ölümün 25’inin işçi, 12’sinin ise çiftçi olarak kaydedildiği belirtildi.
Çocuk işçi ölümlerinin yüzde 39’unun tarım sektöründe gerçekleştiği aktarıldı. Bu oran bir önceki dönemde yüzde 28 olarak kaydedilmişti.
28 ÇOCUK 5-14 YAŞ ARASINDA
İSİG Meclisi'nin raporuna göre hayatını kaybeden 95 çocuğun 28’i 5-14 yaş, 67’si ise 15-17 yaş grubundaydı.
Hayatını kaybedenlerin 14’ü kız, 81’i erkek çocuklardan oluşurken, 14 çocuğun mülteci veya göçmen olduğu belirtildi. Bunların 11’inin Suriyeli, 2’sinin Afganistanlı ve 1’inin Iraklı olduğu kaydedildi.
Kentler bazında ise en fazla çocuk işçi ölümü Antalya’da kaydedildi. Antalya’da 9, Şanlıurfa’da 6, Mersin’de 5 ölüm gerçekleşti. Diyarbakır, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş ve Kocaeli’nde ise 4’er çocuk işçi hayatını kaybetti. Ağrı, Ankara, Bursa, Gaziantep ve Manisa’da 3’er ölüm kaydedildi.
İSİG MECLİSİ: ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN MERKEZİ KENTLERE KAYDI
Raporda, çocuk işçiliğinin yalnızca kırsal bölgelerle sınırlı olmadığı, son yıllarda kentlerde de yoğunlaştığı belirtildi.
İSİG Meclisi, 5-14 yaş grubundaki çocukların tamamının kayıt dışı çalıştığını ve bu çocukların ağırlıklı olarak mevsimlik tarımın yanı sıra sokakta, tekstil, gıda, kimya ve metal atölyelerinde ve inşaatlarda çalıştığını belirtti.
15-17 yaş grubunda ise çalışma alanlarının daha çok kentlerde; sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinde yoğunlaştığı ifade edildi. Raporda bu değişimde MESEM uygulamalarının ve Organize Sanayi Bölgelerinin yaygınlaşmasının etkili olduğu ileri sürüldü.
MEVSİMLİK TARIM İŞÇİSİ ÇOCUKLAR
Raporda, aileleriyle birlikte farklı kentlere giden mevsimlik tarım işçisi çocukların eğitim, barınma, ulaşım, temizlik ve hijyen gibi temel ihtiyaçlara erişimde sorun yaşadığı belirtildi.
Çocukların çalıştıkları alanlara zaman zaman traktör kasaları ve uygun olmayan servislerle götürüldüğü, barınma koşullarının da yetersiz olduğu ifade edildi.
İSİG Meclisi ayrıca kırsal bölgelerde okul devamlılığı ve çocukların gelişimine ilişkin sorunlara dikkat çekerek, eğitim hakkının uygulanmasının ve denetlenmesinin önemine vurgu yaptı.
KENTLERDE ÇOCUK İŞÇİLİĞİ: MESEM, İNŞAAT VE MOTO KURYELİK
Raporda kentlerde çocuk işçiliğinin farklı alanlarda yaygınlaştığı belirtildi.
Sanayi sektöründe metal, deri, kimya ve ağaç işlerinin yanı sıra atölyelerde ve OSB’lerde çocukların çalıştığı; inşaatlarda ise çırak ve kalfa adı altında çocukların istihdam edildiği aktarıldı.
Hizmet sektöründe ise moto kuryelik, AVM'lerde çalışma, restoran ve mutfak işleri, ayakkabı boyacılığı, seyyar satıcılık, araç camı silme ve atık toplama gibi işlerin çocukların çalıştığı alanlar arasında bulunduğu belirtildi.
RAPORDA MESEM ELEŞTİRİSİ
İSİG Meclisi, raporun önemli bir bölümünü Mesleki Eğitim Merkezleri'ne (MESEM) ayırdı.
Raporda MESEM'in daha önce Çıraklık Eğitim Merkezleri olarak uygulanan sistemin devamı olduğu, 2016'dan itibaren örgün eğitim kapsamına alınması ve sonraki düzenlemelerle yaygınlaştırıldığı ifade edildi.
İSİG Meclisi, MESEM öğrencilerinin uygulamada haftanın büyük bölümünü işyerlerinde geçirdiğini ve çalışma sürelerinin bazı durumlarda 10-12 saate kadar çıkabildiğini öne sürdü. Raporda öğrencilerin ücretlerinin bir bölümünün İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılandığı belirtildi.
Raporda ayrıca mesleki eğitim adı altında çocukların çalışma yaşının daha da aşağı çekilmesine ilişkin düzenlemeler eleştirildi ve 10-11 yaş grubundaki çocukların da mesleki eğitim kapsamında işçileştirilmesi riskine dikkat çekildi.
İSİG MECLİSİ'NİN TALEPLERİ
İSİG Meclisi raporunun sonuç bölümünde çocuk işçiliğiyle mücadele için çeşitli talepler sıralandı.
Bunlar arasında çocuk işçiliğinin yasaklanması, mesleki eğitimin çocuk gelişimine uygun ve okul merkezli biçimde düzenlenmesi, MESEM'lerin kapatılması, eğitimin tüm kademelerde parasız olması, okullarda bir öğün yemek verilmesi, ulaşım ve eğitim ihtiyaçlarının karşılanması ve mevsimlik tarım işçisi çocukların eğitimine ilişkin düzenlemelerin uygulanması yer aldı.
Raporda ayrıca çocukların yaşadığı alanlarda uyuşturucu ve çeteleşmeye karşı mücadele edilmesi ve çocukların geleceksizleştirilmesine, paralı eğitime ve çocuk işçiliğine karşı gençlik hareketinin güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
HAYATINI KAYBEDEN ÇOCUK İŞÇİLER
İSİG Meclisi, raporun sonunda 2025-2026 eğitim öğretim yılında çalışırken hayatını kaybeden çocuk işçilerin isimlerine de yer verdi. Listede Yunus Emre Ömeroğlu, Muhammet Ögeday, Ersin Özariş, Fatih Gül, Hamza Akbulut, Ali Şihap, Berat Yücel, Halil İbrahim İne, Mehmet Eltutan, Eren Gündoğdu ve çok sayıda başka çocuk işçinin isimleri bulunuyor. Raporda ayrıca ismi tespit edilemeyen bir çocuk işçinin de hayatını kaybettiği belirtildi.
