Yılmaz Güney’in 1974 yılında Adana’nın Yumurtalık ilçesinde Hâkim Safa Mutlu’nun öldürülmesiyle sonuçlanan olaya ilişkin dava dosyası, yarım asır sonra yeniden incelemeye alındı. Güney’in mahkûmiyetle sonuçlanan yargılamasına ilişkin dosya, bu kez Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşındı.

T24’ten Sibel Yükler’in haberine göre, Güney ailesi adına yapılan başvuruda, ünlü sanatçının olay sırasında meşru müdafaada bulunduğu ve yargılama sürecinde adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürüldü. Başvuruda, yıllardır kamuoyuna yansımayan dava ayrıntıları ile dönemin adli ve teknik raporları da gündeme getirildi.

1976 TARİHLİ DAVA DOSYASI 50 YIL SONRA AİLEYE ULAŞTI

Başvuruyu Güney ailesi adına yapan Avukat Bişar Abdi Alınak, 1976 tarihli mahkeme dosyasının güvenlik gerekçesiyle gizli tutulduğunu ve bu nedenle dosyanın tamamına ancak 50 yıl sonra ulaşabildiklerini açıkladı.

Alınak’ın dikkat çektiği belgeler arasında, Güney’e mahkûmiyet kararı veren mahkemenin gerekçeli kararı da bulunuyor. Kararda, olayın haksız tahrik altında gerçekleştiğine ilişkin değerlendirmeye yer verildiği belirtildi.

Mahkemenin gerekçeli kararında şu ifadelerin kullanıldığı aktarıldı:

“Yılmaz Pütün maruz kaldığı haksız tahrik sebebiyle Safa Mutlu’yu kasten ve tevehhüren öldürdüğü sonucuna varılmıştır.”

Bu tespitin, yargılama sürecinin adilliğine ilişkin itirazlar bakımından önemli olduğu savunuldu.

AİHM BAŞVURUSUNDA ADLİ TIP VE BALİSTİK RAPORLAR SUNULDU

Başvuruda, Hâkim Safa Mutlu’nun Yılmaz Güney’e sandalyeyle vurduğu, Güney’in elindeki silahın ise kendisine yönelik saldırı sırasında ateş aldığı ileri sürüldü.

Bu iddialara dayanak olarak dönemin adli tıp raporu, bilirkişi incelemeleri, tanık ifadeleri ve kriminoloji raporunun AİHM’e sunulduğu belirtildi.

Avukat Bişar Abdi Alınak, Güney’in silahını bilinçli biçimde ateşlediğinin bugüne kadar kesin olarak ortaya konulamadığını savundu. Olay anına ilişkin tanık anlatımlarının da yeterli olmadığını belirten Alınak, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Safa Mutlu’nun vurulma anını gördüğünü iddia eden tek bir tanık da yok. Geometrik ve balistik tespit yapılmadan olayın oluşu açıklanamamaktadır.”

SAFA MUTLU’NUN MEZARININ AÇILMASI İSTENDİ

Alınak, olayın nasıl gerçekleştiğinin bütün yönleriyle ortaya çıkarılması için yeni incelemeler yapılması gerektiğini belirtti. Mevcut delillerin olayın oluş biçimini açıklamakta yetersiz kaldığını savunan avukat, Safa Mutlu’nun mezarının açılarak gerekli incelemelerin gerçekleştirilmesini talep etti.

Böylece Yılmaz Güney’in mahkûmiyetine konu olan ve yaklaşık yarım asır önce sonuçlanan dava, AİHM’e taşınan başvuruyla yeniden hukuki tartışmanın konusu oldu.

İÇ HUKUKTAN AİHM’E UZANAN SÜREÇ

1984 yılında hayatını kaybeden, Türkiye’nin ilk Cannes Film Festivali Altın Palmiye ödüllü yönetmeni Yılmaz Güney, Yumurtalık Hâkimi Safa Mutlu’nun ölümüne sebep olmaktan yargılandığı davada 1976 yılında mahkûm oldu. Uzun süre cezaevinde yatan Güney, 1984’te Fransa’da yaşamını yitirdi.

Yıllar sonra Güney’in eşi Fatoş Güney, kızı Güney ve oğlu Yılmaz Güney, avukatları Bişar Abdi Alınak aracılığıyla davanın meşru müdafaa kapsamında yeniden görülmesini ve Mutlu’nun mezarının açılarak incelenmesini isteyerek 2024’te mahkemeye başvurdu. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, olayın üzerinden geçen zamanda tüm yargısal süreçlerin tamamlandığını ve meşru müdafaanın yasal şartlarının oluşmadığını belirterek talebi reddetti; yapılan itiraz da üst mahkemece geri çevrildi.

Bunun üzerine Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) yapılan başvuruda yüksek mahkeme, 25 Aralık 2025 tarihli kararında “adil yargılanma hakkının ihlal edildiği” iddiasını yetkisizlik, “maddi ve manevi varlığın korunmasının ihlal edildiği” iddiasını ise başvuru yollarının tüketilmesi gerekçesiyle kabul edilemez buldu. Bunun ardından Alınak, gerekçeli karardan tam 50 yıl sonra dosyayı AİHM’e taşıdı.

1974’TE YUMURTALIK’TA NE YAŞANDI?

İzmir Aliağa’daki fabrika faciası: 16 işçi hayatını kaybetti, 13 işçi yaralandı
İzmir Aliağa’daki fabrika faciası: 16 işçi hayatını kaybetti, 13 işçi yaralandı
İçeriği Görüntüle

T24, 50 yıllık “Yumurtalık davası”nın 1974-1976 yılları arasında Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen dava dosyası ile AİHM’e sunulan başvuru dosyasına ulaştı.

Olay, 1974’te Adana’nın Yumurtalık ilçesindeki Belediye Plaj Moteli’nde meydana geldi. Dosyaya göre Hâkim Safa Mutlu, eşi Nuran Mutlu ve yakınları, çadırında kaldıkları otelin gazinosuna gitti. Yılmaz Güney ise film çekimi için bulunduğu Yumurtalık’ta, eşi Fatoş Güney, misafiri olan dönemin Adana Belediye Başkanı Ege Bagatur, o dönem asistanı olan yönetmen Şerif Gören ve film ekibiyle aynı otelin gazinosundaydı.

1976 tarihli gerekçeli kararda yer alan Yılmaz Güney’in ifadesine göre, misafirleriyle gazinoda oturduğu sırada masaya 22 kalibrelik bir tabanca getirildi ve Güney, Adana Belediye Başkanı Ege Bagatur’a isterse tabancayla ateş edebileceğini söyledi. Bunun üzerine gazino sahibi, mekânda bulunan Hâkim Safa Mutlu’dan atış için izin istedi. Güney’in anlatımına göre bu sırada arka masalardan küfürler duyuldu; kimin küfür ettiğini bilmediğini söyleyen Güney, “Ayıptır sana yakışmaz” denildiğini, masasındaki bir arkadaşının “Hâkimmiş” demesi üzerine “Hâkimse bize ne, terbiyesini bilsin” karşılığını verdiğini öne sürdü. Arka masadan “Kim söyledi?” sorusu yükselince “Ben söyledim” dediğini ve ardından sarhoş olduğunu belirttiği birkaç kişinin üzerine doğru geldiğini aktardı.

Tanımadığı kişilerin üzerlerine geldiğini görünce masadaki 22 kalibrelik tabancayı alıp ayağa kalktığını söyleyen Güney, arkadaşlarının tabancayı elinden almak isterken silahın patladığını ve bu sırada ayrıca birkaç el ateş edildiğini öne sürdü. Ardından gazinodan otel kısmına giden merdivenlere çıktığını anlatan Güney, Hâkim Safa Mutlu ve Yumurtalık Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Tuncer Aslan’ın yakınlarının kendisine dört kez saldırdığını, Mutlu’nun daha sonra sandalyeyle üzerine geldiğini ve bu sırada sol tarafından tek bir atışla yaralanıp düştüğünü savundu. Güney, olay anında 20 santimetrelik boy farkı bulunduğunu ve 60 santimetrelik merdiven nedeniyle 80 santimetre yükseklikte olduğunu ifade etti.

Gazinodaki diğer tanıklar da Güney’in önce havaya birkaç el ateş ettiğini, merdivenin yanında durduğunu, Safa Mutlu’nun dört kez saldırdığını, Güney’in “Üzerime gelme” diyerek tekme vurduğunu, yere düşen Mutlu’nun kalkıp sandalyeyle tekrar üzerine yürüdüğünü ve silahın dördüncü saldırıda ateşlendiğini ileri sürdü. Olay yerinde bulunan Güney’in amcasının oğlu Abdullah Bütün ise olaydan bir süre sonra Jandarma Komutanlığı’na teslim olarak cinayeti kendisinin işlediğini iddia etti.

HÂKİM EŞİNİN İFADELERİ VE 1976 TARİHLİ MEKTUP

Hâkim Safa Mutlu’nun eşi Nuran Mutlu ifadesinde, eşiyle önce deniz kenarındaki çadırlarına, ardından yemekten sonra gazinoya gittiklerini söyledi. Çevredekilerin silah atışı için eşinden izin istediğini, Safa Mutlu’nun “Burada silah atılmaz, savcı izinlidir, hakim olarak olaya derhal el koyarım” dediğini ancak çadıra dönerken gelen üç el silah sesi üzerine gazinoya yeniden döndüklerini aktardı. Nuran Mutlu, arkasından gittiğinde eşinin Güney’in elinden tabancayı almak istediğini, ikisi yalnız kavga ederken Güney’in ateş ettiğini ve eşinin vurulup düştüğünü öne sürdü. Mahkeme dosyasında, Nuran Mutlu’nun hazırlık ve son soruşturma ifadeleri arasında çelişkiler bulunduğu kaydedildi.

Güney’in avukatı ise Nuran Mutlu tarafından yazılan 10 Ocak 1976 tarihli bir mektubu ve mektupla zarftaki yazıların Nuran Mutlu’nun el yazısı olduğunu tespit eden 12 Mart 1976 tarihli üç kişilik bilirkişi heyeti raporunu mahkemeye sundu.

Nuran Mutlu’nun, Osman Ö.’ye yazdığı ve dosyaya giren mektupta olayı görmediğini ileri sürdüğü şu satırlar yer aldı:

“O zamanlar keşke hadiseyi görmediğimi söyleseydim, şimdi çok iyi olacaktı. Ama o anda çocuğumun menfaati için şuursuzca söyledim. İşin içinde biliyorsun ayrıca o anarşist köpeğin mahkum edilmesinde bir zorunluluk kabul ettiğim için o şekilde konuştum. O zamanlar doğruyu söyleyip işin başında bu davanın dışında kalsaydım çok iyi olurdu. Ama dedim ya çocuğumun geleceğinin ve menfaatlerini düşünmem beni bu davaya kattı.”

Mahkeme değerlendirmesinde ise bu durumun, Nuran Mutlu’nun olayı görmediği halde görmüş gibi ifade vererek davaya katıldığı anlamına gelebileceği gibi, eşini kaybeden ve çocuğunun geleceğini düşünen ancak davanın uzaması nedeniyle yeni bir hayat kurma girişimi geciken bir annenin sızlanması olarak da görülebileceği belirtildi; ancak bir pişmanlık ifadesi sayılması halinde dahi delil niteliğinde olmadığı öne sürüldü.

BİLİRKİŞİ RAPORU VE ŞERİF GÖREN’İN İFADELERİ

Bilirkişi raporunda, otopsi bulgularına göre Hâkim Safa Mutlu’nun sağ gözünden giren ve başın sağ frontal bölgesinden çıkan kurşunun tahribatı sonucu beyin kanamasından öldüğü; mücadele sırasında sanık Yılmaz Güney’in sol ön kolundan, yönetmen asistanı Şerif Gören’in ise sağ el parmağından yaralandığı tespit edildi.

Yönetmen Şerif Gören ilk ifadesinde, denizdeyken atılan kurşunun parmağını yaraladığını öne sürdü. Sonraki ifadesinde ise “hadise olmasın diye Güney’in elinden tabancayı alırken parmağından yaralandığını” belirterek şikâyetçi olmadığını söyledi ve ilk ifadesini yaralandığı için duyduğu korku nedeniyle verdiğini savundu.

1976 KARARI VE ‘HAKSIZ TAHRİK’ TESPİTİ

Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 1976 tarihli gerekçeli kararına göre Yılmaz Güney, “vazifesini yaptığı sırada ve vazifesini yapmasından dolayı Yumurtalık Hâkim Yardımcısı Safa Mutlu’yu öldürmek” ve “ruhsatsız silah taşımak” suçlarından ceza aldı. Sanıklardan Abdullah Bütün “soruşturmayı yanlış yola sevk etmek” suçundan cezalandırılırken, hem mağdur hem sanık olarak dosyada yer alan Şerif Gören “yalan tanıklıkta bulunmak” suçundan beraat etti.

Kararın hüküm kısmında şu ifadeler yer aldı:

“Sanık Yılmaz Bütün’ün silah atmasından sonra gazinoya dönen hakim Safa Mutlu’nun sanık Yılmaz Pütün’ün üzerine hücum ettiği göğsüne yumruk vurduğu ve küfür ettiği anlaşılmaktadır. Yılmaz Pütün’ün ittirmesi, tekmeyle vurmasından sonra da sandalyeyle vurduğu bir anlaşılmaktadır. Sanık Yılmaz Pütün’ün elinden tabancayı almak gayesine matuf olsa bile ölen Safa Mutlu’nun tevali eden bütün hareketleri TCK.nun 51/1. maddesine uygun şekilde bir haksız tahrik sebebi olarak kabul edilmiş, sanık Yılmaz Pütün maruz kaldığı haksız tahrik sebebiyle Safa Mutlu’yu kasten ve tevehhüren öldürdüğü sonucuna varılmıştır.”

AİHM BAŞVURUSU

Avukat Bişar Abdi Alınak’ın AİHM başvurusunda, elde ettikleri bilgilerin bugüne dek kamuoyundan gizlendiği ve Yılmaz Güney’in “hâkim katili” gösterilerek itibar suikastına uğratıldığı belirtildi. Alınak, dönemin yargıçlarının taraflı yargılama yaptığını öne sürerek fethi kabir talebini dilekçeye taşıdı; dönemin bilirkişi raporu ile Polis Enstitüsü Kriminalistik Öğretmeni Ertuğrul Korhan’ın raporunu ve çizimini dosyaya ekledi.

T24’e konuşan Avukat Bişar Abdi Alınak, yargının maddi ve bilimsel delillerle yüzleşmek yerine geçmişteki yaklaşımı sürdürdüğünü söyledi. Kararın korunmasının Yılmaz Güney, sevenleri ve Hâkim Safa Mutlu’nun yakınları açısından gerçeğin ortaya çıkmasını engellediğini öne süren Alınak, toplumsal barış ve tarihsel yüzleşme tartışmaları sürerken etnik kimliklere yönelik önyargının ve iç hukukta sonuçsuz kalan başvuruların AİHM’e taşınmak zorunda kalınmasının ağır bir tablo oluşturduğunu ifade etti.