Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Anadolu Ajansı (AA) Analiz için kaleme aldığı yazıda, iktidarın “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırdığı sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Geçiş sürecinin daha açık ve hızlı ilerlemesi gerektiğini ifade eden Uçum, feshedilen PKK’nın unsurları ile DEM Parti temsil alanlarının daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savundu.

Uçum, bu aktörlerin yalnızca kendi tabanlarına seslenerek ve toplumun büyük bölümünün beklentilerini dikkate almadan hareket etmelerinin sürece zarar verebileceği uyarısında bulundu.

Danışman, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Elbette geçiş süreci açısından biraz daha berraklaşmaya ve hızlanmaya ihtiyaç var. Bu konuda geçiş sürecinin içinde bulunduğumuz aşaması açısından münfesih örgüt unsurlarının ve DEM temsil alanlarının daha fazla sorumluluk üstlenmesinin gerektiği açıktır.”

Uçum, DEM Parti temsil alanları ile feshedilen örgütün unsurlarının toplumun tamamını dikkate alan bir dil kullanması gerektiğini belirterek şöyle devam etti:

“Açık konuşmak gerekirse münfesih örgüt unsurları ve DEM temsil alanları geçiş sürecine ilişkin sadece kendi tabanına konuşarak ve toplumun büyük çoğunluğunu görmezden gelerek yol almaya çalışırsa hata yaparlar ve sürece zarar verirler.”

UÇUM’DAN SİLAH BIRAKMA KONUSUNDA SOMUT ADIM VURGUSU

Geçiş sürecinin ilerlemesi için yalnızca açıklamaların yeterli olmayacağını savunan Uçum, feshedilen örgütün unsurlarının güven inşa edecek adımlar atması ve DEM Parti temsil alanlarının silah bırakmayı teşvik eden açıklamalar yapması gerektiğini ifade etti.

Toplumun silahların tamamen bırakılacağına inanmasının önemine dikkat çeken Uçum, değerlendirmesinde şu başlıklara yer verdi:

Geçiş sürecinde pratik ilerleme ve düşünsel olgunlaşma için feshedilen örgütün unsurları ile DEM Parti temsil alanlarının bütün vatandaşları dikkate alan bir dil kullanması ve güven oluşturması gerekiyor.

Toplumun karar verici çoğunluğunun silahların tamamen bırakılacağına inanması önem taşıyor.

Bu güvenin oluşması için örgütün unsurlarının somut adımlar atması, DEM Parti temsil alanlarının ise silah bırakmayı teşvik eden samimi ve kararlı açıklamalar yapması gerekiyor.

Toplumun güven ve güvence denklemine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.

Uçum, silahlı unsurların Türkiye açısından tehdit olmaktan çıkarılmasının tek başına yeterli olmayacağını belirterek, hedefin silahların tamamen ortadan kaldırılması olması gerektiğini savundu.

“SÜRECİN İLERLEMESİ ÖCALANSIZ OLMAZ”

Yazısında Abdullah Öcalan’ın süreçteki rolüne de değinen Uçum, Öcalan’ın öneminin tartışmasız olduğunu ancak kişisel durumunun sürekli gündemin merkezine yerleştirilmesinin diğer sorumlulukları gölgeleyebileceğini ileri sürdü.

Uçum, bu yaklaşımın ilgili aktörlerin üzerlerine düşen görevleri yerine getirmekten kaçınmalarına yol açabileceğini savunarak şu ifadeleri kullandı:

“Tabii ki sürecin başarısında Öcalan’ın rolü tartışmasızdır. Sürecin ilerlemesi Öcalansız olmaz. Ama Öcalan’ın durumunu sürekli en öne çıkarmak, sürecin başarı ölçüsünde diğer faktörleri gölgelemek ve ilgili unsurların, temsilcilerin Öcalan’ı perde yaparak üzerlerine düşeni yapmaktan kaçınması indirgemeci ve çok dar bir bakış açısıdır.”

Öcalan’ın kişisel durumuna ilişkin hukuki ve pratik değerlendirmelerin yapılabileceğini belirten Uçum, demokratikleşme kriterlerinin yalnızca bu konu üzerinden ele alınmasına karşı çıktı.

Uçum, kişisel durumun sürekli merkeze taşınmasının toplumsal desteği artırmak yerine azaltabileceğini savundu:

“Demokrasiyi geliştirme kriterleri sadece kişisel durum üzerinden ele alınamaz. Türk milletinin asli unsuru Kürtlerin geleceğinin teminatı olarak kişisel durumları belirleyici görmek sürece ilişkin şüpheleri artırır.

Şunu belirtmek gerekir ki kişisel durumlarla ilgili ihtiyaçlar göz ardı edilemez. Hukuki ve pratik değerlendirmeler yapılır. Ancak kişisel durumların sürekli merkeze konması toplumsal desteği artırmak yerine bu desteğin azalmasına sebebiyet verir.”

“BAHÇELİ’NİN YAPTIKLARINI HENÜZ YAPAN ÇIKMADI”

Mehmet Uçum, yazısında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sürece verdiği desteğe ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin açıklamalarına da yer verdi.

Bahçeli’nin toplumun tamamını ikna etmeye yönelik girişimlerinin önemsenmesi gerektiğini savunan Uçum, DEM Parti temsil alanları ile diğer aktörlerin henüz benzer bir yaklaşım ortaya koymadığını ileri sürdü.

Uçum, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Önemle vurgulanmalıdır ki ülke liderimiz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sürece kararlılıkla sahip çıkmasının, Değerli Büyüğümüz Sayın (MHP Genel Başkanı) Devlet Bahçeli’nin toplumun tamamını ikna etmek için yaptıklarının değeri iyi bilinmelidir.”

Fon soruşturmasında 108 kişi için tedbir talebi: Talip Uzun ve Zapsu ailesinin isimleri listede
Fon soruşturmasında 108 kişi için tedbir talebi: Talip Uzun ve Zapsu ailesinin isimleri listede
İçeriği Görüntüle

Bahçeli’nin tutumuna benzer adımların diğer aktörler tarafından atılmadığını savunan Uçum, şöyle devam etti:

“Sayın Bahçeli’nin yüksek sorumlulukla yaptıklarının az çok benzerini DEM temsil alanlarından ve diğer unsurlardan toplumun tamamına yönelik olarak henüz yapan çıkmadı. Buna da ihtiyaç olduğunu münfesih örgüt unsurlarının ve DEM temsil alanlarının görmesi gerekir.”

“TASFİYE SONUÇ DEĞİL BAŞLANGIÇTIR”

Uçum, geçiş sürecinin yalnızca silahlı yapının tasfiyesiyle sınırlı olmadığını, demokratik siyasetin güçlendirilmesi ve demokratik bütünleşmenin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini savundu.

Silahlı unsurların Türkiye için tehdit olmaktan çıkarılmasının yeterli olmayacağını belirten Uçum, meselenin silahların tamamen ortadan kaldırılması olduğunu ifade etti.

Uçum, sürecin kapsamına ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu bağlamda ‘Silahlı unsurları Türkiye için tehdit olmaktan çıkardık’ demek geçiş sürecine eksik yaklaşmak olur. Mesele sadece silah riskini azaltmak değil, silahı ortadan kaldırmaktır.”

Geçiş sürecinin terör siyasetinin bütün unsurlarıyla tasfiye edilmesiyle sınırlı olmadığını belirten Uçum, demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılmasının da sürecin hedefleri arasında bulunduğunu söyledi.

Uçum, “Tasfiye sonuç değil başlangıçtır. Tasfiye edilecek olan imkanlar değil imkanların önündeki engellerdir” ifadelerini kullanarak silah, terör yapısı ve terör dilinin demokratik entegrasyonun önündeki engeller olarak ortadan kaldırılması gerektiğini savundu.

Uçum'a göre geçiş sürecinin temel amacı, milli barışın güçlendirilmesi ve demokratik bütünleşmenin önündeki engellerin temizlenmesi.

Yazısının sonuç bölümünde ise sürecin hızlandırılması için başta feshedilen örgütün unsurları ve DEM Parti temsil alanları olmak üzere bütün aktörlerin üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerektiğini belirtti. uçum, pratik ilerleme, tespit raporu, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) teyidi ve kararı ile kararın ilanı aşamalarının hızlandırılması çağrısı yaptı.

PKK’NIN SİLAH BIRAKMA SÜRECİNDE HANGİ ADIMLAR ATILDI?

PKK lideri Abdullah Öcalan, 27 Şubat 2025’te “Barış ve Demokratik Toplum” başlıklı çağrısıyla örgüte silah bırakma ve kendini feshetme çağrısında bulundu.

Örgüt, 11 Temmuz 2025’te silah bıraktığını duyurdu. Aynı gün 30 örgüt üyesi, Irak’ın Süleymaniye kentinde düzenlenen törende silahlarını bir varilde yaktı.

Süreç kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu” kuruldu. Komisyonun AKP, MHP ve DEM Partili üç üyesi, 24 Kasım 2025’te İmralı Cezaevi’nde Abdullah Öcalan ile görüştü. Görüşmenin tutanakları 23 Ocak 2026’da TBMM’nin internet sitesinde yayımlandı.

Komisyon, 18 Şubat 2026’da sürece ilişkin ortak raporu kabul etti. Bu gelişmenin ardından DEM Parti İmralı Heyeti, Öcalan ile çeşitli görüşmeler gerçekleştirdi.

TBMM, 10 Ağustos 2026’da PKK’nın silah bırakma sürecine ilişkin 12 maddelik “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun”u kabul etti. Kanun, 18 Ağustos 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yasa kapsamında dört alt kuruldan oluşan Takip ve Değerlendirme Kurulu kuruldu.

TAKİP VE DEĞERLENDİRME KURULU İLK TOPLANTISINI YAPTI

Takip ve Değerlendirme Kurulu, ilk toplantısını 24 Ağustos 2026’da gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın başkanlık ettiği toplantıya Adalet Bakanı Akın Gürlek, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz ve MGK Genel Sekreteri Okay Memiş katıldı.

DEM Parti İmralı Heyeti üyesi Pervin Buldan, toplantı öncesinde alt kurulların oluşturulacağını ve Abdullah Öcalan’ın da “Silahsızlanma ve Siyasallaşma Kurulu”nda görev alacağını söylemişti. Ancak bu isimle bir kurul açıklanmadı. Oluşturulan alt kurullar arasında yer alan “Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu”nun ise Buldan’ın işaret ettiği yapıyla benzerlik taşıdığı değerlendirmesi yapıldı.

DEM Parti İmralı Heyeti üyesi ve Şanlıurfa Milletvekili Mithat Sancar da 27 Ağustos 2026’da Öcalan’ın süreç için oluşturulan kurulda yer almasını beklediklerini belirterek, “Önümüzdeki günlerde netleşmesini bekliyoruz” demişti.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise 10 Ekim 2026’da yaptığı açıklamada, “siyasallaşma koordinatörlüğü” görevinin Abdullah Öcalan’ın hakkı olduğunu söylemişti.