Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. Üç ülke arasında savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan anlaşma, 16 maddeden oluşuyor.
AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan TBMM Dışişleri Komisyonunda ele alınan teklifin, Genel Kurul aşamasına geçebilmesi için komisyon sürecinin tamamlanması gerekiyor.
BİR ÜLKEYE SALDIRI, DİĞER TARAFLARI DA İLGİLENDİRECEK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın temel hükümlerinden biri, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yapılmış kabul edilmesini öngörüyor.
Anlaşma kapsamında tarafların, saldırıya uğrayan ülkeye destek vermek için karşılıklı yardım olanaklarını kullanması hedefleniyor. Düzenleme ayrıca istihbarat paylaşımı, askeri lojistik, silahlı kuvvetler arasında koordinasyon ve savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin geliştirilmesini içeriyor.
Anlaşmanın çekilme hükümlerine göre tarafların ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılmasına izin verilmiyor. Bu sürenin ardından çekilme için yazılı bildirimde bulunulması gerekiyor.
TÜRKİYE’NİN OLASI ASKERİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ TARTIŞILIYOR
Ortak savunma taahhüdünün kapsamı, anlaşmanın Türkiye açısından doğurabileceği askeri ve siyasi sonuçlar bakımından tartışılıyor.
Suudi Arabistan’ın Yemen’deki çatışmalarla bağlantılı güvenlik kaygıları ve Pakistan’ın Hindistan ile yaşadığı askeri gerilimler, anlaşmanın uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerde öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
Özellikle taraflardan birine yönelik saldırı durumunda ortak savunma mekanizmasının hangi koşullarda devreye gireceği ve Türkiye’nin sağlayacağı desteğin kapsamının nasıl belirleneceği önem taşıyor.
MECLİS ONAYI ÖNCESİNDE ASKERİ İŞ BİRLİĞİ ADIMLARI
Anlaşmanın TBMM’deki onay süreci devam ederken üç ülkenin savunma alanındaki koordinasyonunu geliştirmeye yönelik temasları da gündeme geldi.
Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan açıklamaya göre, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, 5 Ekim 2026’da Riyad’da olağanüstü toplandı. Toplantıda Suudi Arabistan’ın karşı karşıya olduğu güvenlik tehditleri ele alındı ve ortak savunma taahhütlerinin uygulanmasına yönelik adımlar değerlendirildi.
Toplantının ortak açıklamasında, üzerinde uzlaşılan askeri kuvvet ve kabiliyetlerin sağlanması ve Suudi Arabistan’da hızla konuşlandırılması için gerekli önlemlerin alınacağı belirtildi. Açıklamada, bu adımların taraf ülkelerin ulusal mevzuatına uygun biçimde yürütüleceği de ifade edildi.
Türkiye’nin anlaşma kapsamında üstleneceği rol ve olası askeri personel konuşlandırmasının kapsamı ise ayrıca değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.
ASKER GÖNDERME YETKİSİ ANAYASA KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLİYOR
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uygulanması, Türkiye’de uluslararası anlaşmaların onaylanması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesine ilişkin anayasal hükümleri de gündeme getiriyor.
Anayasa’nın 90’ıncı maddesi, uluslararası anlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin esasları düzenliyor. 92’nci madde ise Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye’de bulunmasına izin verilmesine ilişkin yetkiyi, Anayasa’da belirtilen istisnalar dışında TBMM’ye veriyor.
Bu çerçevede, anlaşmanın ortak savunma hükümlerinin Türkiye tarafından nasıl uygulanacağı ve olası bir askeri müdahalede ayrıca Meclis kararı gerekip gerekmediği tartışılıyor.
Anlaşmanın onaylanması, tek başına her durumda otomatik olarak asker gönderileceği anlamına gelmiyor. Olası bir konuşlandırmanın hukuki dayanağı ve kapsamı, ilgili anayasal hükümler ve somut koşullar çerçevesinde değerlendirilmek zorunda.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI’NIN MECLİS SÜRECİ
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve Türkiye bakımından uygulanmasına ilişkin süreçte TBMM’deki yasama aşamaları önem taşıyor.
Kanun teklifinin komisyondaki değerlendirmesinin ardından Genel Kurulda ele alınması ve gerekli yasama işlemlerinin tamamlanması gerekiyor.
