Türk Tabipleri Birliği (TTB), Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD), İnsan Hakları Derneği (İHD), Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Kaos GL Derneği, Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD), Pir Sultan Abdal Kültür Derneği (PSAKD) ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleştirilen 36. NATO Zirvesi öncesi ve sonrasında yaşanan gözaltı ve tutuklamalara ilişkin ortak açıklama yayımladı.
Kuruluşlar, açıklamalarında zirve kapsamında uygulanan güvenlik tedbirleri nedeniyle ulaşım hakkı, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ile ifade özgürlüğü başta olmak üzere birçok temel hakkın ihlal edildiğini savundu.
"FİİLİ OHAL UYGULANDI"
Ortak açıklamada, zirve öncesinde ve sırasında ulaşım hakkından toplantı ve gösteri özgürlüğüne kadar birçok temel hakkın sınırlandırıldığı, keyfi gözaltı ve tutuklamalarla fiili bir olağanüstü hal uygulamasının hayata geçirildiği öne sürüldü.
Açıklamada ayrıca, uygulanan akreditasyon sistemi nedeniyle eleştirel basın kuruluşlarının zirveyi takip etmesinin engellendiği ve bunun ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddia edildi.
PROTESTO YASAKLARI VE GÖZALTILAR
Açıklamada, Ankara Valiliği'nin 13 gün süreyle her türlü eylem ve etkinliği yasakladığı, benzer yasak kararlarının Eskişehir, Karabük, Adana, Konya ve Elazığ'da da uygulandığı belirtildi.
Kuruluşlar, NATO Zirvesi kapsamında Ankara ve İstanbul merkezli operasyonlarda çok sayıda kişinin gözaltına alındığını savunarak, Türkiye İnsan Hakları Vakfı'nın (TİHV) verilerine göre 12 Haziran-9 Temmuz tarihleri arasında tespit edilebildiği kadarıyla 979 kişinin gözaltına alındığını aktardı.
TUTUKLAMALARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER
Ortak açıklamada, İnsan Hakları Derneği Ankara Şubesi yöneticileri ve üyeleri ile çeşitli hak savunucuları, akademisyenler, öğrenciler, sendikacılar, siyasetçiler ve LGBTİ+ aktivistlerinin gözaltına alındığı, bunlardan bazılarının tutuklandığı ifade edildi.
Açıklamada ayrıca, 23 Temmuz itibarıyla Ankara'da tutuklananlardan aralarında Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni ve İHD üyesi Yıldız Tar ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Emel Memiş'in de bulunduğu 30'dan fazla kişinin tahliye edildiği, bazı kişiler hakkında ise ev hapsi tedbiri uygulandığı belirtildi.
"İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE YASAĞI İHLAL EDİLDİ"
Kuruluşlar, gözaltı işlemleri sırasında ters kelepçe uygulanması, ev baskınlarında kapıların kırılması ve bazı kişilerin kötü muameleye maruz bırakıldığı yönündeki iddialara da yer verdi.
Açıklamada, bu uygulamaların Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınan haklara aykırı olduğu öne sürülerek, gözaltına alınan kişilere yönelik işkence ve kötü muamele iddialarının bağımsız biçimde soruşturulması gerektiği savunuldu.
TAHLİYE VE SORUŞTURMA ÇAĞRISI
TTB ve ortak açıklamaya imza atan kuruluşlar, NATO Zirvesi gerekçesiyle tutuklandığını belirttikleri kişilerin serbest bırakılmasını, haklarındaki suçlamaların düşürülmesini ve işkence ile kötü muamele iddialarına ilişkin etkili ve bağımsız soruşturma yürütülmesini talep etti.