Sırbistan’da erken genel seçim bugün, 25 Ekim’de yapılıyor. Yaklaşık iki yıldır ülke genelinde devam eden öğrenci protestolarının ardından gerçekleştirilen seçimde, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in liderliğini yaptığı siyasi blok ile protesto hareketinin desteğini alan Öğrenci Listesi karşı karşıya geldi.
Seçim, yalnızca parlamentodaki sandalye dağılımı açısından değil, ülkedeki yolsuzluk iddiaları, kamu kurumlarının işleyişi, medya özgürlüğü ve siyasi yönetimin geleceği bakımından da önem taşıyor. Seçim öncesi değerlendirmelerde yarışın çekişmeli geçmesi bekleniyordu.
SIRBİSTAN’DA SEÇİM SAAT KAÇTA BİTECEK?
Sırbistan’da oy verme işlemi yerel saatle 07.00’de başladı ve 20.00’de sona erecek. Ülkenin 250 sandalyeli parlamentosu için yapılan seçimde 18 seçim listesi yarışıyor.
Seçim sisteminde ülke tek bir ulusal seçim bölgesi olarak kabul ediliyor. Milletvekili dağılımında genel olarak yüzde 3’lük seçim barajı uygulanıyor; ulusal azınlık listeleri için farklı kurallar bulunuyor. Seçmenler tek tek adaylar yerine seçim listeleri arasında tercih yapıyor.
ÖĞRENCİ HAREKETİ NASIL BÜYÜK BİR SİYASİ GÜCE DÖNÜŞTÜ?
Sırbistan’daki öğrenci hareketi, 1 Kasım 2024’te ülkenin ikinci büyük şehri Novi Sad’daki tren istasyonunda beton bir sundurmanın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başlayan protestoların ardından güç kazandı.
Facia, ülkede yolsuzluk ve kamu projelerindeki ihmallere ilişkin tartışmaları büyüttü. Protestocular, istasyonun yenilenmesi sürecine ilişkin belgelerin açıklanmasını ve sorumluların hesap vermesini talep etti.
Üniversitelerde başlayan eylemler zamanla ülke geneline yayıldı. Çiftçiler, sanatçılar, akademisyenler ve farklı meslek gruplarından vatandaşların da katıldığı gösteriler, hükümete yönelik en kapsamlı protesto hareketlerinden birine dönüştü
Protestoların büyümesi siyasi sonuçlar da doğurdu. Başbakan Miloš Vučević, 2025 yılında yaşanan gelişmelerin ardından istifa etti. Öğrenci hareketi ise erken seçim talebini sürdürerek geleneksel muhalefet partilerinden bağımsız bir seçim listesi oluşturdu.
ÖĞRENCİ LİSTESİ’NDE KİMLER VAR?
“Student List – Students Win” adıyla yarışan Öğrenci Listesi, geleneksel bir siyasi parti yapılanmasından farklı bir modelle oluşturuldu. Hareketin belirgin bir lideri bulunmuyor; adayların belirlenmesinde üniversitelerdeki öğrenci meclisleri ve genel kurullar etkili oldu.
Listenin öne çıkan ismi, Novi Sad’da görev yapan kardiyolog Ilija Srdanović. Adaylar arasında doktorlar, üniversite profesörleri, sanatçılar, sporcular ve farklı meslek gruplarından isimler yer alıyor.
Hareketin temel talepleri arasında yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının siyasi etkiden arındırılması, protestoculara yönelik müdahalelerin soruşturulması ve kamu yayıncılığında bağımsızlığın güçlendirilmesi bulunuyor.
Öğrenci Listesi’nin öne çıkan özelliklerinden biri de farklı siyasi görüşlerden seçmenleri bir araya getirmesi. Bazı muhalefet partileri, öğrenci hareketini desteklemek amacıyla kendi aday listeleriyle yarışmama kararı aldı.
ALEKSANDAR VUČİĆ KİMDİR, SEÇİMDEKİ ROLÜ NE?
Sırbistan siyasetinin uzun süredir etkili isimlerinden Aleksandar Vučić, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi’nin seçim listesinin merkezinde yer alıyor.
Vučić, 2017’de başbakanlık görevinden ayrılarak cumhurbaşkanı olmuş, daha sonra ikinci döneminde de görevini sürdürmüştü. Eylül 2026’da cumhurbaşkanlığından ayrılarak seçim kampanyasında başbakanlık hedefiyle öne çıktı. Böylece seçim, yalnızca iktidar partisinin parlamentodaki gücünün değil, Vučić’in siyasi geleceğinin de sınavı hâline geldi.
Vučić, Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliği hedefini desteklediğini belirtirken Rusya ile ilişkileri de sürdürmeye çalıştı. Belgrad yönetimi, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşı nedeniyle Avrupa Birliği’nin uyguladığı yaptırımlara katılmadı.
Öğrenci hareketi ve muhalefet ise hükümeti yolsuzluk, medya üzerindeki etki ve demokratik kurumların işleyişi konusunda eleştiriyor. Vučić ve iktidar partisi, yolsuzluk ve medyaya müdahale iddialarını reddediyor.
SIRBİSTAN’DA SEÇİM GÜVENLİĞİ TARTIŞMALARI
Seçim öncesinde oy verme sürecinin adilliği konusunda kaygılar gündeme geldi. Bağımsız gözlemci kuruluş CRTA, seçim kampanyasında tehditler, fiziksel şiddet ve muhalif aktivistlerin izlenmesine ilişkin endişelerini dile getirdi.
Avrupa gözlemcileri de seçim ortamının gergin ve kutuplaşmış olduğuna dikkat çekti. Medyada hükümet temsilcilerinin daha fazla yer bulduğu ve kamu kurumlarının seçim sürecindeki rolünün tartışma yarattığı yönündeki eleştiriler seçim gündeminde öne çıktı. İktidar tarafı ise seçimlerin yasal çerçevede gerçekleştirildiğini savunuyor. Seçim sonuçlarının, Sırbistan’da hükümetin devamı ve öğrenci hareketinin siyasi taleplerinin parlamentoya ne ölçüde yansıyacağı açısından belirleyici olması bekleniyor. Resmî sonuçlar açıklanmadan kazanan taraf hakkında kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
